Zwiastowanie Pańskie

Zwiastowanie Pańskie to uroczystość obchodzona 25 marca, dokładnie dziewięć miesięcy przed Bożym Narodzeniem. Kościół wspomina tego dnia moment, w którym archanioł Gabriel przyszedł do Maryi w Nazarecie z wiadomością, że zostanie Matką Syna Bożego. Jej odpowiedź „niech mi się stanie” uważa się za chwilę Wcielenia, czyli początek ziemskiego życia Jezusa.

Wydarzenie z Ewangelii według św. Łukasza

Opis zwiastowania znajduje się w Ewangelii według św. Łukasza (Łk 1,26-38). Anioł pozdrawia Maryję słowami „Bądź pozdrowiona, pełna łaski, Pan z Tobą”. Zapowiada, że pocznie i porodzi Syna, któremu nada imię Jezus. Maryja pyta, jak to się stanie, skoro nie zna męża. Słyszy, że Duch Święty zstąpi na Nią, a „dla Boga nie ma nic niemożliwego”. Słowa anioła stały się początkiem modlitwy „Zdrowaś Maryjo”. Wydarzenie przypomina też modlitwa „Anioł Pański”, odmawiana w wielu kościołach i domach w południe.

W Nazarecie, w miejscu tradycyjnie uznawanym za dom Maryi, stoi Bazylika Zwiastowania. Obecna świątynia, konsekrowana w 1969 roku, jest największym kościołem na Bliskim Wschodzie.

Uroczystość Pańska i maryjna

Obchód ma podwójny charakter. W centrum jest Chrystus, bo to uroczystość Wcielenia Syna Bożego, dlatego nazywa się Zwiastowaniem Pańskim. Jednocześnie jest to jedno z najważniejszych świąt maryjnych, w dawnych kalendarzach nazywane Zwiastowaniem Najświętszej Maryi Panny. Święto obchodzono na Wschodzie i w Rzymie już w VII wieku, a jego data wynika z daty Bożego Narodzenia.

W liturgii uroczystości używa się szat białych, śpiewa się „Chwała na wysokości Bogu” i odmawia Wyznanie wiary. Przy słowach „i za sprawą Ducha Świętego przyjął ciało z Maryi Dziewicy” wierni klękają, tak jak w Boże Narodzenie. Zwiastowanie jest uroczystością, ale w Polsce nie jest świętem nakazanym ani dniem wolnym od pracy.

Kiedy Zwiastowanie Pańskie jest przenoszone?

25 marca prawie zawsze przypada w Wielkim Poście, a czasem w Wielkim Tygodniu albo w oktawie Wielkanocy. Te dni mają w liturgii pierwszeństwo, więc uroczystość przenosi się wtedy na poniedziałek po II Niedzieli Wielkanocnej. Tak było np. w 2024 roku (8 kwietnia) i tak będzie w 2027 roku, gdy Zwiastowanie przypadnie 5 kwietnia. Gdy 25 marca wypada w niedzielę Wielkiego Postu, obchód przenosi się na poniedziałek 26 marca. Aktualną datę w danym roku pokazujemy w kalendarzu liturgicznym.

Dzień Świętości Życia

W Polsce 25 marca obchodzony jest także Dzień Świętości Życia, ustanowiony przez Konferencję Episkopatu Polski w 1998 roku w odpowiedzi na encyklikę Jana Pawła II „Evangelium vitae”. Skoro tego dnia wspomina się poczęcie Jezusa, Kościół modli się w intencji obrony życia od poczęcia do naturalnej śmierci. W wielu parafiach wierni podejmują wtedy Duchową Adopcję Dziecka Poczętego, czyli trwającą dziewięć miesięcy codzienną modlitwę w intencji nienarodzonego dziecka zagrożonego aborcją.

Matka Boska Roztwórna – zwyczaje ludowe

Na wsi Zwiastowanie nazywano świętem Matki Boskiej Roztwórnej. Wierzono, że tego dnia Maryja „roztwiera”, czyli otwiera ziemię po zimie, budzi rośliny i wypuszcza ptaki. Z tym dniem łączono powrót bocianów i śpiew skowronków, a w niektórych regionach pieczono ciasteczka w kształcie ptaków. Gospodarze obserwowali pogodę, bo według przysłów słoneczne Zwiastowanie zapowiadało urodzajny rok.

„Oto ja służebnica Pańska, niech mi się stanie według twego słowa.”

Łk 1,38