Kalendarz biodynamiczny 2026 – dni korzenia, liścia, kwiatu i owocu

Dni korzenia, liścia, kwiatu i owocu – co oznaczają

Księżyc w ciągu 27,3 doby obiega całe niebo i po kolei przechodzi przed dwunastoma gwiazdozbiorami zodiaku. Maria Thun przypisała każdy z nich do jednego z czterech żywiołów, a każdy żywioł do części rośliny, na którą według jej obserwacji działa najmocniej. Gdy Księżyc jest przed gwiazdozbiorem ziemi, mamy dzień korzenia; przed gwiazdozbiorem wody - dzień liścia; przed gwiazdozbiorem światła i powietrza - dzień kwiatu; przed gwiazdozbiorem ciepła - dzień owocu. Każdy typ dnia wraca co ok. 9 dni i trwa zwykle 2–4 dni.

Roślinę zalicza się do typu według tego, co z niej zbieramy, a nie według wyglądu: brokuł i kalafior to rośliny kwiatowe, por i kapusta - liściowe, cebula i czosnek - korzeniowe, a fasola i zboża - owocowe (zbieramy nasiona). Ten sam typ dnia jest dobry do siewu, pielęgnacji i zbioru danej grupy roślin.

Najbliższe dni korzenia, liścia, kwiatu i owocu

Terminy od dziś, liczone według typu, który przeważa w godzinach 6–20. Znak ⚠ oznacza, że w części dnia wypadają godziny niekorzystne - sprawdź je w tabeli.

• 🥕Dni korzenia 9–11 października, 19–20 października, 28–29 października ⚠ marchew, pietruszka korzeniowa, burak, seler korzeniowy, rzodkiewka, rzodkiew, pasternak, ziemniak, cebula, czosnek, chrzan
• 🥬Dni liścia 14–15 października, 23–25 października, 1–2 listopada sałata, szpinak, kapusta, jarmuż, kapusta pekińska, rukola, por, szczypiorek, natka pietruszki, koper, bazylia, szparagi, rabarbar, trawnik
• 🌼Dni kwiatu 12–13 października, 21–22 października ⚠, 30–31 października brokuł, kalafior, karczoch, kwiaty jednoroczne i byliny, cebule kwiatowe (tulipany, narcyzy), róże, lawenda, rumianek, nagietek, słonecznik ozdobny
• 🍅Dni owocu 16–18 października, 26–27 października, 3–4 listopada ⚠ pomidor, papryka, ogórek, cukinia, dynia, fasola, groch, bób, kukurydza, zboża, truskawki, krzewy i drzewa owocowe

Planujesz siew konkretnych warzyw w tym sezonie? Kalendarz księżycowy ogrodnika ma planer roślin i prace ogrodowe na każdy miesiąc, z fazami Księżyca.

Księżyc wznoszący i opadający – to nie to samo co przybywający

Oprócz gwiazdozbioru kalendarz biodynamiczny bierze pod uwagę drugi rytm Księżyca. Przez ok. 13,7 doby Księżyc z dnia na dzień wschodzi i góruje coraz wyżej nad horyzontem - to Księżyc wznoszący (rośnie jego deklinacja, przechodzi od Strzelca do Bliźniąt). Przez kolejne 13,7 doby góruje coraz niżej - to Księżyc opadający. Pełny cykl trwa 27,3 doby, czyli tyle, ile obieg Księżyca względem gwiazd. Fazy (nów, pełnia, przybywanie i ubywanie) to zupełnie inny cykl - 29,5 doby - i oba rytmy co miesiąc przesuwają się względem siebie.

• Księżyc wznoszący - soki krążą żywiej w nadziemnych częściach roślin: dobry czas na zbiór owoców i warzyw nadziemnych, szczepienie drzew, cięcie gałązek do ukorzeniania i wysiewy.
• Księżyc opadający - siły kierują się ku korzeniom: najlepszy czas na sadzenie i przesadzanie (rośliny szybciej się ukorzeniają), sadzenie drzew i krzewów, cięcie drzew i żywopłotów, rozrzucanie kompostu, nawożenie łąk.

Teraz Księżyc jest opadający. Zmieni się na wznoszący 16 października, 04:08.

Dni niekorzystne: węzły Księżyca, perygeum i zaćmienia

Maria Thun zauważyła, że rośliny wysiane w pewnych godzinach gorzej kiełkują i są słabsze, niezależnie od typu dnia. W kalendarzu oznaczamy je znakiem ⚠. W tych godzinach lepiej nie siać, nie sadzić i nie zbierać plonów na przechowanie - można pielić, sprzątać, przygotowywać grządki i planować.

• Węzeł księżycowy - moment, w którym orbita Księżyca przecina ekliptykę (drogę Słońca na niebie). Zdarza się dwa razy w miesiącu. Oznaczamy 2 godziny przed i 2 godziny po węźle.
• Perygeum - najmniejsza odległość Księżyca od Ziemi, raz w miesiącu. Według Thun rośliny są wtedy bardziej podatne na choroby i szkodniki. Oznaczamy 12 godzin przed i po perygeum.
• Zaćmienia Słońca i Księżyca - 4–7 razy w roku. Oznaczamy 12 godzin przed i po maksimum zaćmienia, także wtedy, gdy nie widać go z Polski.
• Apogeum (największa odległość Księżyca) nie jest dniem niekorzystnym, ale według kalendarza słabiej kiełkują wtedy rośliny liściowe. Pokazujemy je w kolumnie zdarzeń.

Najbliższe godziny niekorzystne:

• 21 października, 08:52–12:52: węzeł wstępujący
• 28 października, 06:44–24:00: perygeum
• 29 października, 00:00–06:44: perygeum
• 3 listopada, 02:02–06:02: węzeł zstępujący

Długości okien przyjęliśmy tak jak w otwartych implementacjach kalendarza Thun. W książkowym wydaniu „Dni siewu” zakresy podawane są ręcznie i bywają dłuższe, zwłaszcza przy zaćmieniach.

Gwiazdozbiory, a nie znaki zodiaku – dlaczego daty różnią się od innych kalendarzy

Wiele kalendarzy księżycowych liczy według znaków zodiaku: dwunastu równych odcinków po 30°, zaczynających się w punkcie równonocy wiosennej. Przez precesję osi Ziemi ten punkt przesunął się od starożytności o ok. 24° - dziś znak Barana leży w większości przed gwiazdozbiorem Ryb. Maria Thun liczyła według prawdziwych gwiazdozbiorów, które mają różne rozmiary: Księżyc przechodzi przed Panną ponad 3 doby, a przed Rakiem - półtorej. Dlatego dni w kalendarzu biodynamicznym różnią się od kalendarzy „znakowych” zwykle o 2–3 dni.

Granice to oficjalne granice gwiazdozbiorów Międzynarodowej Unii Astronomicznej (IAU) na ekliptyce, w układzie związanym z gwiazdami (J2000). Ekliptyka przecina też gwiazdozbiór Wężownika (między Skorpionem a Strzelcem) - kalendarz Thun go nie wyróżnia, więc jego odcinek doliczamy do Skorpiona. Czas przejścia jest średni: Księżyc porusza się szybciej w perygeum i wolniej w apogeum.

Skąd się wziął kalendarz biodynamiczny: Steiner, Maria Thun i Demeter

Rolnictwo biodynamiczne zaczęło się na Dolnym Śląsku. W dniach 7–16 czerwca 1924 r. austriacki filozof Rudolf Steiner, twórca antropozofii, wygłosił w majątku Koberwitz - dzisiejszych Kobierzycach pod Wrocławiem - osiem wykładów dla rolników, znanych jako „Kurs rolniczy”. Mówił w nich o gospodarstwie jako zamkniętym organizmie, o kompostowaniu, preparatach i o wpływie Księżyca i planet na rośliny. Już w 1928 r. zarejestrowano znak Demeter - dziś najstarszy certyfikat żywności ekologicznej, przyznawany gospodarstwom biodynamicznym na całym świecie.

Kalendarz w dzisiejszej postaci stworzyła Maria Thun (1922–2012), ogrodniczka z Hesji. Od 1952 r. przez dziesięciolecia wysiewała rzodkiewki, a potem inne rośliny w różnych układach Księżyca i zauważyła, że ta sama roślina rośnie inaczej w zależności od gwiazdozbioru w dniu siewu. Od 1963 r. wydawała kalendarz „Aussaattage”, w Polsce znany jako „Dni siewu” (od 1984 r.). Po jej śmierci kalendarz prowadził syn Matthias Thun, a dziś - wnuki.

Preparaty biodynamiczne 500 i 501

Kalendarz wskazuje też terminy stosowania preparatów. Preparat 500 (krowieniec) to obornik zakopany na zimę w krowim rogu; po rozmieszaniu w wodzie opryskuje się nim glebę, zwykle wieczorem w dzień korzenia i przy Księżycu opadającym. Preparat 501 (krzemionkowy) to mielony kwarc zakopany w rogu na lato; w mikrodawkach opryskuje się nim liście rano w dni kwiatu lub owocu. Preparaty 502–507 (krwawnik, rumianek, pokrzywa, kora dębu, mniszek, kozłek) dodaje się do kompostu, a 508 to wywar ze skrzypu.

Czy kalendarz biodynamiczny działa? Co mówią badania

Uczciwie: nie ma solidnych, niezależnych dowodów, że położenie Księżyca względem gwiazdozbiorów wpływa na plony. Doświadczenia Marii Thun i prace autorów związanych z biodynamiką opisują różnice w plonach, ale niezależne próby (m.in. z marchwią i rzodkiewką) dawały wyniki niejednoznaczne. Samo rolnictwo biodynamiczne bywa w badaniach korzystne dla gleby - przez kompost, płodozmian i brak syntetycznych nawozów - ale to inna sprawa niż terminy z kalendarza.

Kalendarz biodynamiczny warto traktować jako tradycję i wygodny sposób rozplanowania prac w ogrodzie. Pogoda, temperatura i wilgotność gleby, termin przymrozków i dobór odmian decydują o plonach dużo bardziej - jeśli dzień korzenia wypada w ulewę, marchew lepiej wysiać kilka dni później.

Kalendarz biodynamiczny do druku

Każdy miesiąc możesz wydrukować albo zapisać jako PDF (w oknie drukowania wybierz „Zapisz jako PDF”). Wydruk zawiera tabelę dzień po dniu z typami dni, godzinami zmian, Księżycem wznoszącym i opadającym oraz godzinami niekorzystnymi - mieści się na kartce A4.

Drukuj październik Listopad 2026 do druku Grudzień 2026 do druku