Wspomnienie św. Henryka

W polskim kalendarzu liturgicznym wspomnienie św. Henryka przypada 14 lipca. Jest to obchód dowolny, w kolorze białym. Data ta różni się od kalendarza powszechnego, który umieszcza je 13 lipca – w dniu śmierci świętego. W Polsce jednak ta data została przesunięta, ponieważ 13 lipca jest zarezerwowane na obowiązkowe wspomnienie świętych pustelników Andrzeja Świerada i Benedykta. W związku z tym święto Henryka przeniesiono na następny dzień.

Święty Henryk to Henryk II, ostatni władca z dynastii Ottonów. Urodził się w 973 roku w Bawarii, a w 995 roku został jej księciem. W 1002 roku koronowano go na króla Niemiec, a w 1014 roku przyjął koronę cesarską w Rzymie. Zmarł 13 lipca 1024 roku i został pochowany w katedrze w Bambergu, obok swojej żony Kunegundy.

Jego najtrwalszym dziedzictwem jest biskupstwo w Bambergu, ufundowane w 1007 roku, wraz z katedrą, szkołą i biblioteką. Miało to wspierać chrystianizację ziem słowiańskich na wschód od Bawarii. Henryk wspierał również klasztory i reformę Kościoła. Jego małżeństwo z Kunegundą, które nie doczekało się potomstwa, szybko obrosło legendą o dozgonnej czystości. Kanonizowano ich odpowiednio w 1146 i 1200 roku.

Dla polskiego czytelnika Henryk II ma jednak mniej chwalebną historię. W latach 1002-1018 toczył trzy wojny z Bolesławem Chrobrym, zawierając sojusze z pogańskimi Wieletami przeciw chrześcijańskiej Polsce. Kronikarz Thietmar z Merseburga krytykował to postępowanie. Konflikt zakończył się dopiero pokojem w Budziszynie w 1018 roku, który był korzystny dla Chrobrego.

Kanonizacja Henryka nie unieważnia tej części jego życiorysu – dotyczyła ona jego pobożności, fundacji kościelnych i wsparcia dla reformy Kościoła. Warto pamiętać, że popularne żywoty świętych często pomijają wojny z Polską.

Wspólny nagrobek Henryka i Kunegundy w bamberskiej katedrze, wykonany przez Tilmana Riemenschneidera na przełomie XV i XVI wieku, jest jednym z najważniejszych dzieł późnogotyckiej rzeźby niemieckiej. Płaskorzeźby na sarkofagu przedstawiają sceny z ich legend, w tym próbę ognia, przez którą Kunegunda miała przejść, by udowodnić swoją niewinność. Henryk jest patronem Bambergu i Bawarii, a w Polsce jego imię pozostaje popularne głównie dzięki kalendarzowi imieninowemu.

„Starajcie się naprzód o królestwo Boga i o Jego sprawiedliwość, a to wszystko będzie wam dodane.”

Mt 6,33