Wspomnienie św. Bernardyna ze Sieny, prezbitera
20 maja obchodzone jest wspomnienie św. Bernardyna ze Sieny, franciszkańskiego kaznodziei działającego na przełomie XIV i XV wieku. Obchód ma charakter dowolny i jest celebrowany w kolorze białym. Dla polskich odbiorców data ta ma szczególne znaczenie, ponieważ od imienia tego świętego pochodzi nazwa całego zakonu – bernardynów.
Kazania na placach
Święty Bernardyn urodził się 8 września 1380 roku w Massa Marittima, niedaleko Sieny. Stracił rodziców w młodym wieku. W czasie zarazy, która dotknęła Sienę w 1400 roku, zarządzał lokalnym szpitalem. Dwa lata później wstąpił do zakonu franciszkanów. Zasłynął jako wędrowny kaznodzieja, którego wystąpienia trwały nawet kilka godzin. Jego kazania przyciągały tak duże tłumy, że nie mieściły się w kościołach – odbywały się więc na placach włoskich miast. Mówił w sposób konkretny, poruszając tematy takie jak lichwa, zemsta rodowa czy konflikty między rodzinami. Jego interwencje często prowadziły do publicznych aktów pojednania.
Tabliczka z IHS
Charakterystycznym elementem jego kazań stała się tabliczka z monogramem IHS (inicjały imienia Jezus) otoczonym promieniami, którą unosił w kluczowym momencie wystąpienia. Praktyka ta wzbudziła początkowo kontrowersje i podejrzenia o wprowadzanie nowego kultu. Sprawa trafiła do Rzymu, gdzie zarzuty zostały oddalone. Kult imienia Jezus, obchodzony dziś 3 stycznia, w dużej mierze zawdzięcza swoją popularność właśnie św. Bernardynowi.
Reformator
Bernardyn był członkiem ruchu obserwantów, dążącego do bardziej rygorystycznego przestrzegania reguły św. Franciszka. W latach 1438-1442 pełnił funkcję wikariusza generalnego tego nurtu zakonu, który pod jego kierownictwem znacznie się rozrósł. Zmarł 20 maja 1444 roku w drodze, w okolicach L’Aquili. Papież Mikołaj V kanonizował go już w 1450 roku, sześć lat po jego śmierci.
Skąd polscy bernardyni
W 1453 roku do Krakowa przybył Jan Kapistran, współpracownik i kontynuator dzieła Bernardyna. Pod wpływem jego kazań, dzięki fundacji kardynała Zbigniewa Oleśnickiego i wsparciu króla Kazimierza Jagiellończyka, na krakowskim Stradomiu powstał klasztor obserwantów. Nadano mu wezwanie św. Bernardyna ze Sieny, kanonizowanego zaledwie trzy lata wcześniej. Od tego wezwania zakonników zaczęto nazywać bernardynami, a termin ten przyjął się dla całej polskiej gałęzi obserwantów i funkcjonuje do dziś.
Współcześnie św. Bernardyn jest czczony jako patron kaznodziejów, a także osób zajmujących się reklamą i komunikacją – właśnie ze względu na tabliczkę z IHS, która uznawana jest za jeden z pierwszych przykładów skutecznego znaku wizualnego.
„aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych.”
Flp 2,10