Wspomnienie św. Bernardyna ze Sieny, prezbitera

20 maja obchodzimy wspomnienie św. Bernardyna ze Sieny, franciszkańskiego kaznodziei z przełomu XIV i XV wieku. Jest to święto wspomnieniowe o charakterze dowolnym, obchodzone w bieli. Dla Polaków data ta ma szczególne znaczenie – od imienia tego świętego pochodzi nazwa zakonu bernardynów.

Bernardyn urodził się 8 września 1380 roku w Massa Marittima, niedaleko Sieny, i w młodym wieku stracił rodziców. Podczas epidemii dżumy w Sienie (1400 r.) organizował opiekę w miejskim szpitalu, a w 1402 r. wstąpił do zakonu franciszkanów. Zasłynął jako kaznodzieja wędrowny, którego długie, kilkugodzinne wystąpienia przyciągały tłumy nie mieszczące się w kościołach. Jego kazania odbywały się na placach włoskich miast, a tematyka dotyczyła aktualnych problemów społecznych, takich jak lichwa, zemsta czy konflikty rodowe. Jego interwencje często kończyły się publicznymi aktami pojednania.

Rozpoznawalnym elementem jego kazań stała się tabliczka z monogramem IHS (Chrystus) oplecionym promieniami, którą unosił w kluczowych momentach przemówienia. Choć praktyka ta wzbudziła początkowo kontrowersje i podejrzenia o wprowadzanie nowego kultu, Stolica Apostolska potwierdziła jej zasadność. Dzięki Bernardynowi kult imienia Jezus, obchodzony 3 stycznia, zyskał ogromną popularność.

Był przedstawicielem ruchu obserwanckiego, dążącego do ścisłego przestrzegania reguły św. Franciszka. W latach 1438-1442 pełnił funkcję wikariusza generalnego tej gałęzi zakonu, która podczas jego kadencji znacznie się rozrosła. Zmarł 20 maja 1444 r. w drodze w okolicach L’Aquili. Kanonizowano go już w 1450 r., zaledwie sześć lat po śmierci, przez papieża Mikołaja V.

W Polsce zakon bernardynów pojawił się dzięki Janowi Kapistranowi, który w 1453 r. przybył do Krakowa i pod wpływem którego kazań powstał klasztor obserwantów na Stradomiu pod Wawelem. Został on poświęcony św. Bernardynowi ze Sieny, a mieszkających tam zakonników zaczęto nazywać bernardynami. Nazwa ta utrwaliła się dla całego polskiego zakonu i funkcjonuje do dziś.

Współcześnie św. Bernardyn jest patronem kaznodziejów, a także osób związanych z reklamą i komunikacją – właśnie ze względu na tabliczkę z IHS, uznawaną za jeden z pierwszych przykładów skutecznego znaku wizualnego w historii.

„aby na imię Jezusa zgięło się każde kolano istot niebieskich i ziemskich i podziemnych.”

Flp 2,10