Światowy Dzień Żaby

Światowy Dzień Żaby obchodzony jest corocznie 20 marca, tuż przed nadejściem astronomicznej wiosny, i poświęcony jest płazom oraz ich znaczeniu w ekosystemie. Jego pochodzenie pozostaje niepotwierdzone – brak jest dokładnych informacji o tym, kto je ustanowił i w którym roku powstało, choć w sieci funkcjonuje od wielu lat pod angielską nazwą World Frog Day.

Dlaczego akurat 20 marca?

20 marca to czas, gdy w wielu rejonach Polski żaby budzą się z zimowego snu i rozpoczynają migrację w kierunku zbiorników wodnych, aby odbyć gody. Data ta symbolicznie pasuje do naturalnego rytmu przyrody o tej porze roku. Tego samego dnia obchodzony jest również Międzynarodowy Dzień Szczęścia, ustanowiony przez ONZ – zbieg dwóch niezwiązanych ze sobą świąt tego samego dnia to raczej przypadkowa koincydencja kalendarzowa, choć internetowe kalendarze często wymieniają oba święta obok siebie.

Dlaczego żaby zasługują na własny dzień?

Żaby odgrywają kluczową rolę w naturalnej kontroli populacji owadów, w tym komarów, dzięki czemu ograniczają ich liczebność bez konieczności stosowania chemicznych środków. Są też ważnym ogniwem łańcucha pokarmowego – stanowią pokarm dla ptaków, ryb, węży i niektórych ssaków. Ich obecność bywa traktowana jako wskaźnik zdrowia ekosystemu wodnego. Płazy oddychają nie tylko płucami, ale także przez skórę, co czyni je wyjątkowo wrażliwymi na zanieczyszczenia wody i powietrza.

Płazy w odwrocie – dlaczego ich populacje maleją?

Populacje żab i innych płazów zmniejszają się w wielu regionach świata z powodu kilku nakładających się na siebie czynników:

• osuszanie terenów podmokłych i regulacja rzek, co prowadzi do utraty miejsc rozrodu
• zanieczyszczenie wód nawozami, pestycydami i ściekami
• zmiany klimatyczne zakłócające cykle godowe i rozwój kijanek
• choroby, w tym groźna chytridiomykoza, która zagraża wielu gatunkom

W Polsce występuje sześć rodzimych gatunków żab, z których większość objęta jest ochroną – przenoszenie ich czy trzymanie w domu bez odpowiednich zezwoleń jest zabronione. Na świecie płazy bezogonowe obejmują zarówno gatunki bardzo małe, mieszczące się na paznokciu, jak i duże, jak zachodnioafrykański goliat płochliwy, osiągający nawet 30 cm długości.

Światowy Dzień Żaby w Polsce – jak go obchodzimy?

Ogrody zoologiczne, parki narodowe i organizacje ekologiczne angażują się w obchody Światowego Dnia Żaby, organizując prelekcje, spacery przyrodnicze oraz akcje przenoszenia płazów przez ruchliwe drogi w okresie wiosennych migracji. W marcu i kwietniu straż miejska i wolontariusze ustawiają płotki ochronne wzdłuż dróg przecinających trasy godowe żab, aby zmniejszyć liczbę ofiar wśród zwierząt.

Jak uczcić Światowy Dzień Żaby?

Aby uczcić to święto, nie potrzeba specjalistycznej wiedzy – wystarczy wybrać się na wieczorny spacer w okolice stawu lub oczka wodnego i posłuchać charakterystycznego rechotu żab, który o tej porze roku jest szczególnie donośny. Innym dobrym pomysłem jest sprawdzenie, czy w pobliskim mieście organizowana jest akcja przenoszenia płazów przez drogę – pomoc przy niej to konkretny wysiłek, a nie tylko symboliczne świętowanie w mediach społecznościowych.

Ciekawostki

1. Największe znane żaby, jak zachodnioafrykański goliat płochliwy, mogą osiągać nawet około 30 centymetrów długości ciała.
2. 20 marca przypada też Międzynarodowy Dzień Szczęścia ustanowiony przez ONZ - to zbieg dat, a nie świadome powiązanie obu świąt.
3. W Polsce większość rodzimych gatunków żab jest objęta ochroną gatunkową, więc ich przenoszenie czy trzymanie w domu bez zezwolenia jest niezgodne z prawem.