Światowy Dzień Żółwia

Światowy Dzień Żółwia obchodzony jest 23 maja i od 25 lat przypomina o zagrożeniu, jakie dotyka te powolne, opancerzone gady. Święto ma charakter edukacyjny i skupia się na ochronie zarówno żółwi lądowych, jak i wodnych, a także ich szybko znikających siedlisk. Data jest stała i powtarza się co roku w maju.

Początki święta

Inicjatorem Światowego Dnia Żółwia jest amerykańska organizacja American Tortoise Rescue (ATR) z siedzibą w Malibu w Kalifornii. Założona w 1990 roku przez Susan Tellem i Marshalla Thompsona, początkowo funkcjonowała jako pierwsze w USA schronisko poświęcone wyłącznie żółwiom. Święto ogłoszono w 2000 roku, a jego głównym celem od początku była ochrona gatunków zagrożonych wyginięciem, które cierpią z powodu kłusownictwa, nielegalnego handlu zwierzętami oraz niszczenia ich naturalnych siedlisk. Z czasem lokalna inicjatywa zyskała międzynarodowy zasięg, choć formalnym organizatorem pozostaje ta sama fundacja.

Dlaczego 23 maja?

Wybór daty nie był przypadkowy – zbiega się ona z sezonem lęgowym wielu gatunków żółwi na półkuli północnej. W tym okresie samice często wychodzą na plaże lub tereny lądowe, aby złożyć jaja, co wymaga szczególnej ochrony przed zakłóceniami ze strony człowieka. Jednocześnie młode żółwie po wykluciu są szczególnie narażone na drapieżniki, ruch samochodowy oraz sztuczne oświetlenie plaż.

Żółw, żółw lądowy – czym się różnią?

Choć w języku polskim terminy „żółw” i „żółw lądowy” bywają używane zamiennie, zoolodzy rozróżniają te grupy. Wszystkie żółwie lądowe są żółwiami, ale nie każdy żółw żyje na lądzie – część gatunków spędza całe życie w wodzie słodkiej lub morskiej. W języku angielskim rozróżnienie jest wyraźniejsze: „turtle” oznacza każdego żółwia, a „tortoise” wyłącznie żółwia lądowego.

Skala zagrożenia

Żółwie istnieją na Ziemi od około 220 milionów lat – przetrwały epoki lodowcowe i wielkie wymierania, w tym to, które wyeliminowało dinozaury. Mimo tak długiej historii ewolucyjnej większość gatunków żółwi jest dziś zagrożona wyginięciem lub już wyginęła w naturze, głównie z powodu działalności człowieka. Susan Tellem, współzałożycielka ATR, podkreśla: „Żółwie przetrwały dinozaury. Byłoby tragedią, gdyby nie przetrwały nas”.

Jak obchodzić Światowy Dzień Żółwia?

• Wesprzeć lokalne schroniska lub fundacje zajmujące się ochroną żółwi – nawet symboliczna pomoc ma znaczenie.
• Nie kupować żółwia jako impulsywnego prezentu – to zwierzęta długowieczne, wymagające specjalistycznej opieki.
• Pomóc napotkanemu żółwiowi przejść przez drogę w bezpieczny sposób, kierując się jego naturalnym kierunkiem marszu.

Światowy Dzień Żółwia nie wymaga wielkich działań – wystarczy odrobina uwagi dla zwierząt, które na Ziemi radzą sobie dłużej niż większość kręgowców lądowych. Warto też pamiętać, że wiele żółwi trzymanych w domach pochodzi z nielegalnego odłowu, dlatego przed adopcją należy sprawdzić pochodzenie zwierzęcia i skonsultować się z organizacjami zajmującymi się ich ochroną.

„Żółwie przetrwały dinozaury. Byłoby tragedią, gdyby nie przetrwały nas”

Susan Tellem, współzałożycielka American Tortoise Rescue

Ciekawostki

1. American Tortoise Rescue powstało w 1990 roku jako pierwsze w USA schronisko poświęcone wyłącznie żółwiom.
2. Angielskie słowa „turtle” i „tortoise” rozróżniają żółwie wodne od lądowych - w polszczyźnie to rozróżnienie się zaciera.
3. Termin „World Turtle Day” jest zastrzeżonym znakiem towarowym organizacji American Tortoise Rescue.