Wspomnienie Świętych Pierwszych Męczenników Kościoła Rzymskiego

30 czerwca obchodzone jest wspomnienie Świętych Pierwszych Męczenników Kościoła Rzymskiego – bezimiennych chrześcijan, którzy zginęli w Rzymie za panowania Nerona. To nieobowiązkowe święto, w kolorze czerwonym, przypada na dzień po uroczystości świętych Piotra i Pawła, którzy również zostali straceni w tym samym prześladowaniu.

W lipcu 64 roku Rzym strawił wielki pożar, który trwał sześć dni. Wśród mieszkańców zaczęły krążyć plotki obwiniające samego cesarza. Neron, jak relacjonuje historyk Tacyt, skierował podejrzenia na grupę uznawaną za podejrzaną – chrześcijan.

Opis w „Rocznikach” Tacyta, spisanych około pół wieku później, jest szczególnie cennym źródłem. Autor, poganin, wyrażał się o chrześcijanach z pogardą, nazywając ich wiarę „zgubnym zabobonem”. Mimo to jego relacja ma ogromną wartość. Tacyt pisze o masowych aresztowaniach i egzekucjach, nie za podpalenie miasta, ale za „nienawiść do rodzaju ludzkiego”. Wymienia różne metody tortur, takie jak rozszarpanie przez psy po zaszyciu w skóry zwierząt, ukrzyżowanie czy spalenie żywcem w taki sposób, by ciała służyły za pochodnie oświetlające ogrody. Zaskakujące jest, że nawet tak niechętny autor zauważa, iż okrucieństwo widowiska wzbudziło w widzach współczucie dla skazanych.

Miejscem kaźni były ogrody cesarskie oraz cyrk na Wzgórzu Watykańskim – dokładnie tam, gdzie dziś stoi bazylika św. Piotra. To samo miejsce jest również miejscem pochówku apostoła Piotra, który według tradycji zginął w tym samym prześladowaniu.

Wspomnienie ustanowiono dopiero w 1969 roku, celowo umieszczając je 30 czerwca. Wcześniejsze kalendarze wspominały tych męczenników, których imiona przetrwały; ten obchód jest poświęcony tym, o których nie zachowała się żadna pamięć – ani imiona, ani groby, ani opisy. Jedyną wzmiankę o nich pozostawił człowiek, który ich nienawidził.

„Nasieniem chrześcijan jest krew męczenników.”

Tertulian, Apologetyk 50