Wspomnienie św. Tomasza z Akwinu, prezbitera i doktora Kościoła
28 stycznia obchodzimy wspomnienie św. Tomasza z Akwinu, dominikanina i doktora Kościoła, którego myśl teologiczna na stulecia ukształtowała sposób uprawiania teologii na Zachodzie. Obchód tego dnia jest obowiązkowy, a kolor szat liturgicznych to biel.
Św. Tomasz urodził się około 1225 roku na zamku Roccasecca pod Akwinem, w rodzinie hrabiowskiej związanej z Królestwem Sycylii. Początkowo planowano, by został opatem benedyktyńskim na Monte Cassino, ale w 1244 roku wstąpił do zakonu dominikanów. Jego rodzina, niezadowolona z tej decyzji, porwała go i przetrzymywała na zamku przez blisko rok, próbując zmusić do powrotu do pierwotnej drogi. Tomasz pozostał nieugięty, a rodzina w końcu zaakceptowała jego wybór.
Podczas studiów w Paryżu i Kolonii pod kierunkiem św. Alberta Wielkiego zyskał przydomek „niemy wół” ze względu na milczącą naturę i masywną posturę. Albert Wielki miał wówczas powiedzieć, że „ryk tego wołu usłyszy kiedyś cały świat”, co okazało się prorocze.
Głównym wkładem Tomasza z Akwinu było połączenie filozofii Arystotelesa z teologią chrześcijańską. W XIII wieku było to ryzykowne, ponieważ dzieła Arystotelesa, odzyskiwane z arabskich przekładów, budziły podejrzenia jako pogańskie. Tomasz argumentował, że rozum i wiara pochodzą od tego samego źródła i nie mogą sobie zaprzeczać. Na tej podstawie stworzył „Sumę teologiczną” – monumentalne dzieło, w którym uporządkował pytania teologiczne, uwzględniając zarzuty przeciwników. Napisał również „Sumę przeciw poganom” oraz komentarze do niemal całego dorobku Arystotelesa.
W 1264 roku papież Urban IV ustanowił uroczystość Bożego Ciała, a Tomasz został poproszony o przygotowanie tekstów liturgicznych. Powstały wówczas hymny takie jak „Pange lingua”, „Lauda Sion” i „Adoro te devote”, które są śpiewane do dziś, dowodząc, że Tomasz potrafił łączyć głęboką teologię z piękną poezją.
6 grudnia 1273 roku, podczas Mszy w Neapolu, Tomasz doświadczył mistycznego przeżycia, o którym nie chciał mówić. Od tego momentu przestał pisać, pozostawiając „Sumę teologiczną” niedokończoną. Gdy sekretarz nalegał, by wrócił do pracy, miał odpowiedzieć, że wobec tego, co zobaczył, wszystko, co napisał, wydaje mu się „słomą”.
Św. Tomasz zmarł 7 marca 1274 roku w opactwie Fossanova, w drodze na sobór w Lyonie. Został kanonizowany przez Jana XXII w 1323 roku, a w 1567 roku Pius V ogłosił go doktorem Kościoła, nadając mu przydomek „Doktora Anielskiego”. Jego wspomnienie liturgiczne przeniesiono z dnia śmierci na 28 stycznia, rocznicę przeniesienia relikwii do Tuluzy, w ramach reformy kalendarza w 1969 roku. Jest patronem uczelni, szkół i studentów.
„Zaniemówiłem, umilkłem nieporuszony, zamilkłem, pozbawiony szczęścia.”
Ps 39,3