Wspomnienie św. Józefa, rzemieślnika

1 maja Kościół katolicki wspomina św. Józefa Rzemieślnika. Jest to obchód dowolny, oznaczony białym kolorem liturgicznym, co oznacza, że nie jest zobowiązujący do uczestnictwa we Mszy Świętej, mimo że w Polsce jest to dzień wolny od pracy. Warto odróżnić go od uroczystości św. Józefa, Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny, obchodzonej w marcu – majowe wspomnienie ma inną genezę i jest znacznie młodsze.

Historia wspomnienia

Wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika zostało ustanowione przez papieża Piusa XII w 1955 roku podczas przemówienia do włoskich robotników katolickich. Decyzja ta była świadomym ruchem w kontekście światowego Dnia Pracy, obchodzonego 1 maja od końca XIX wieku. W krajach bloku wschodniego święto to miało wyraźnie ideologiczny charakter. Papież nie próbował zmieniać ani unieważniać tej daty, lecz nadał jej nowe znaczenie, wskazując św. Józefa jako patrona ludzi pracy. W tym samym czasie zniesiono wcześniejsze święto Opieki św. Józefa, obchodzone w środę po trzeciej niedzieli wielkanocnej.

Rzemieślnicza rola św. Józefa

Ewangelie określają zarówno Józefa, jak i Jezusa greckim terminem tekton, który tłumaczy się najczęściej jako „cieśla”. Jednak zakres tego słowa jest szerszy – oznacza rzemieślnika pracującego zarówno z drewnem, jak i kamieniem, a więc budowniczego. W realiach starożytnej Galilei była to ciężka praca fizyczna, nieciesząca się społecznym prestiżem.

Nauczanie Kościoła o pracy

Wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika stało się w Kościele ważnym punktem odniesienia dla nauczania społecznego. Jan Paweł II poświęcił encyklikę Laborem exercens (1981) zagadnieniu pracy, a adhortację Redemptoris custos właśnie św. Józefowi. W 2020 roku papież Franciszek ogłosił Rok św. Józefa, podkreślając w liście Patris corde, że godność pracy nie zależy od jej rodzaju ani wynagrodzenia.

Obchody w Polsce

W Polsce 1 maja rozpoczyna miesiąc nabożeństw majowych, dlatego w większości parafii dzień ten kojarzony jest przede wszystkim z pierwszą majówką przy kapliczce. Wspomnienie św. Józefa Rzemieślnika jest szczególnie akcentowane w parafiach pod jego wezwaniem oraz w duszpasterstwach zawodowych. W ikonografii św. Józef przedstawiany jest z narzędziami, takimi jak piła, kątownica czy ciosła, często przy warsztacie, a obok niego widoczny jest Jezus jako chłopiec pomagający mu w pracy.

„Czy nie jest to cieśla, syn Maryi, a brat Jakuba, Józefa, Judy i Szymona?”

Mk 6,3