Uroczystość Najświętszej Maryi Panny, Królowej Polski

3 maja to szczególna data w polskim kalendarzu, łącząca w sobie elementy religijne i państwowe. Tego dnia Kościół w Polsce obchodzi uroczystość Najświętszej Maryi Panny, Królowej Polski – jednej z trzech głównych patronów kraju. Data ta nie jest przypadkowa, ponieważ koincyduje z rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 maja, co nadaje jej wyjątkowy charakter.

Korzenie tego święta sięgają XVII wieku, a konkretnie 1 kwietnia 1656 roku, kiedy to król Jan Kazimierz w katedrze lwowskiej, w czasie potopu szwedzkiego, złożył uroczyste śluby przed wizerunkiem Matki Bożej. Wówczas obrał ją za patronkę i królową swoich ziem, co było wyrazem szczególnej pobożności maryjnej i nadziei na opiekę w trudnych czasach. Ślubowanie zawierało również zobowiązania społeczne wobec chłopstwa, które jednak nigdy nie zostały w pełni zrealizowane – aspekt ten często jest pomijany w popularnych opisach tego wydarzenia.

Mimo że geneza święta sięga XVII wieku, sam obchód liturgiczny jest znacznie młodszy. Ustanowił go papież Benedykt XV w 1920 roku, na prośbę polskich biskupów, tuż po odzyskaniu niepodległości. Papież zgodził się, by uroczystość przypadała 3 maja, co miało upamiętniać rocznicę Konstytucji 3 maja. Ta decyzja połączyła w jednym dniu porządek kościelny i państwowy, czyniąc 3 maja wyjątkowym świętem w polskim kalendarzu – jedynym, w którym w tym samym dniu obchodzone są zarówno święto państwowe, jak i religijne.

Trzysta lat po wydarzeniach lwowskich, w 1956 roku, na Jasnej Górze odnowiono ślubowanie w formie Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Tekst ślubowań napisał kardynał Stefan Wyszyński, który wówczas był internowany. Śluby odczytano bez jego obecności, a puste krzesło prymasa stało się jednym z najbardziej zapamiętanych symboli polskiego Kościoła XX wieku.

3 maja jest w Polsce dniem ustawowo wolnym od pracy z tytułu święta państwowego. Dla kalendarza liturgicznego oznacza to dodatkową konsekwencję: przypadające tego dnia w Kościele powszechnym święto Apostołów Filipa i Jakuba musiało zostać w Polsce przeniesione na 6 maja. Dzięki temu 3 maja pozostaje dniem podwójnie świątecznym, łączącym tradycję narodową z religijną.

„Oto bowiem błogosławić mnie będą odtąd wszystkie pokolenia.”

Łk 1,48