Wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego, papieża i doktora Kościoła

3 września obchodzimy wspomnienie św. Grzegorza Wielkiego – papieża, doktora Kościoła i jedynej osoby, której przyznano przydomek „Wielki”. Święto jest obowiązkowe, w kolorze białym. Data nie odpowiada dniu jego śmierci (12 marca 604 r.), ponieważ wypadałaby w Wielkim Poście, więc reforma kalendarza z 1969 r. przeniosła wspomnienie na rocznicę jego konsekracji na biskupa Rzymu.

Z prefekta na mnicha

Urodził się około 540 r. w rzymskiej rodzinie senatorskiej. Początkowo robił świecką karierę – w 573 r. był prefektem miasta, a następnie sprzedał majątki, założył z nich klasztory i sam wstąpił do klasztoru na wzgórzu Celius. Później został wysłany do dyplomacji w Konstantynopolu, a w 590 r. wybrano go papieżem, mimo jego oporu.

Rzym w potrzebie

Objął miasto zniszczone wojnami gockimi, zarazą i najazdami Longobardów, pozbawione cesarskiej administracji. Przejął zadania świeckie: negocjował z Longobardami, organizował dostawy zboża, zarządzał majątkami Kościoła jak przedsiębiorstwem. Wtedy zaczął podpisywać się jako servus servorum Dei – sługa sług Bożych, co stało się stałą tytulaturą papieską.

Dziedzictwo pisarskie

Jego Reguła pasterska przez wieki służyła jako podręcznik dla biskupów. Dialogi, zawierające jedyny żywot św. Benedykta, przyniosły mu przydomek Dialogos na Wschodzie. Zachowało się około 850 jego listów. To on wysłał misję Augustyna do Anglii w 596 r., a jego instrukcje miały kluczowy wpływ na jej metodę.

Chorał gregoriański

Chorał gregoriański nosi jego imię, choć autorem repertuaru nie był. Legenda o jego autorstwie powstała dopiero dwa wieki później we Frankonii. Grzegorz uporządkował liturgię rzymską i wspierał śpiew, ale reszta rozwinęła się później.

W 1298 r. Bonifacy VIII zaliczył go do czterech wielkich doktorów Kościoła zachodniego.

Msze gregoriańskie

Z jego imieniem wiąże się praktyka odprawiania 30 Mszy za zmarłego w ciągu 30 dni. Zwyczaj wywodzi się z Dialogów, gdzie opisano taką modlitwę zamówioną za współbrata z klasztoru. W Polsce Msze gregoriańskie są nadal popularne, zwykle zamawiane zaraz po pogrzebie.

„Rzekł do niego Jezus: «Paś owce moje!»”

J 21,17