Wspomnienie św. Apolinarego, biskupa i męczennika
W polskim kalendarzu liturgicznym wspomnienie św. Apolinarego, biskupa i męczennika, obchodzone jest 21 lipca. Jest to obchód dowolny, w kolorze czerwonym. Data ta różni się od kalendarza powszechnego, gdzie Apolinary figuruje pod 20 lipca – w Polsce dzień ten przypada na wspomnienie bł. Czesława, co spowodowało przesunięcie obchodu o jeden dzień.
Pierwszy biskup Rawenny
Apolinary był biskupem gminy chrześcijańskiej w Classe, portowej osadzie przy Rawennie, i zginął śmiercią męczeńską. Tradycja przypisuje mu rolę ucznia św. Piotra i umieszcza w I wieku, jednak historycy wskazują raczej na II stulecie. Źródła opisujące jego życie mają charakter legendarny, ale pewne jest, że kult Apolinarego był bardzo wczesny, a Rawenna uznawała go za swojego pierwszego biskupa.
Bazylika, która przetrwała
Najtrwalszym śladem kultu św. Apolinarego jest bazylika Sant’Apollinare in Classe, wzniesiona nad jego grobem i konsekrowana w 549 roku. Jej mozaika absydalna, przedstawiająca Apolinarego z rozłożonymi rękami wśród owiec, pod wielkim krzyżem na gwiaździstym tle, należy do najczęściej reprodukowanych dzieł sztuki wczesnochrześcijańskiej. Bazylika wraz z innymi zabytkami Rawenny została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Drugi kościół pod jego wezwaniem, Sant’Apollinare Nuovo, kryje słynny cykl mozaik z procesją męczennic i męczenników.
Miejsce w kalendarzu
Po reformie posoborowej obchód Apolinarego przez kilkadziesiąt lat wypadał 23 lipca, zgodnie z raweńską tradycją. W trzecim wydaniu Mszału Rzymskiego przesunięto go na 20 lipca, zgodnie z Martyrologium Rzymskim, a 23 lipca przeznaczono dla św. Brygidy Szwedzkiej, patronki Europy. Polski kalendarz dodatkowo przesunął obchód Apolinarego o jeden dzień.
Classe, którego już nie ma
Warto wspomnieć o geograficznym kontekście – Classe było portem wojennym Rawenny i ważnym portem Adriatyku w V i VI wieku, gdy miasto pełniło funkcję stolicy zachodniej części cesarstwa. Zatoka z czasem zamuliła się, a bazylika, wzniesiona przy nabrzeżu, stoi teraz kilka kilometrów od morza, pośród pól. W IX wieku, ze względu na zagrożenie najazdami, relikwie Apolinarego przeniesiono do kościoła w obrębie miejskich murów.
„Bądź wierny aż do śmierci, a dam ci wieniec życia.”
Ap 2,10