Wielki Piątek

Wielki Piątek to jedyny dzień w roku, kiedy Kościół katolicki rezygnuje z odprawiania Mszy świętej. Zamiast niej odbywa się Liturgia Męki Pańskiej, upamiętniająca śmierć Chrystusa na krzyżu. W tym dniu obowiązuje post ścisły: dopuszczalny jest jeden posiłek do syta oraz całkowita rezygnacja z potraw mięsnych.

Liturgia Męki Pańskiej rozpoczyna się w ciszy – kapłan wchodzi bez śpiewu i pada na twarz przed ołtarzem, który został ogołocony z wszelkich ozdób. Składa się ona z trzech głównych części. Pierwsza to liturgia słowa, w której odczytywany jest szczegółowy opis Męki według św. Jana. Następnie odmawiana jest rozbudowana modlitwa powszechna, obejmująca kolejno cały Kościół, inne wyznania, wyznawców judaizmu, niewierzących oraz rządzących. Druga część to adoracja krzyża, podczas której wierni oddają mu cześć poprzez pocałunek, przyklęknięcie lub skłon. Trzecia część to Komunia święta, podczas której przyjmowane są hostie konsekrowane dzień wcześniej.

Po zakończeniu liturgii Najświętszy Sakrament przenoszony jest w monstrancji do symbolicznego Grobu Pańskiego, przy którym trwa nieprzerwana adoracja aż do rozpoczęcia Wigilii Paschalnej. W Polsce tradycja budowania grobów pańskich ma charakter artystyczny – ich wystrój często nawiązuje do aktualnych wydarzeń społecznych lub politycznych, co bywa szeroko komentowane w mediach jeszcze przed świętami.

Przed reformą liturgiczną szaty liturgiczne w Wielki Piątek były czarne, symbolizujące żałobę. Obecnie są czerwone – kolor ten nawiązuje zarówno do męczeństwa, jak i królewskiej purpury. Zmiana ta nie jest jedynie kosmetyczna – przenosi akcent z śmierci jako końca na śmierć jako zwycięstwo, zgodnie z ewangeliczną narracją św. Jana, w której ukrzyżowanie jest jednocześnie wywyższeniem. Ostatnie słowa Jezusa brzmią jak stwierdzenie wykonanego zadania, a nie jako skarga.

„Wykonało się!”

J 19,30