Wielki Piątek

Wielki Piątek stanowi wyjątkowy dzień w kalendarzu liturgicznym Kościoła katolickiego, ponieważ w tym dniu nie odprawia się tradycyjnej Mszy świętej. Zamiast niej obchodzona jest Liturgia Męki Pańskiej, która upamiętnia śmierć Chrystusa na krzyżu. Tego dnia obowiązuje post ścisły, polegający na spożyciu jednego posiłku do syta i powstrzymaniu się od potraw mięsnych.

Liturgia Wielkiego Piątku ma charakterystyczny przebieg. Rozpoczyna się w ciszy – kapłan wchodzi bez śpiewu i pada na twarz przed ołtarzem, który został ogołocony z wszelkich przedmiotów. Liturgia składa się z trzech głównych części. Pierwszą stanowi liturgia słowa, zakończona odczytaniem opisu Męki Pańskiej według św. Jana. Następnie odmawiana jest rozbudowana modlitwa powszechna, obejmująca kolejno cały Kościół, inne wyznania chrześcijańskie, wyznawców judaizmu, niewierzących oraz osoby sprawujące władzę. Druga część to adoracja krzyża, podczas której wierni oddają mu cześć poprzez pocałunek, przyklęknięcie lub skłon. Trzecia część liturgii to Komunia święta, podczas której przyjmowane są hostie konsekrowane dzień wcześniej.

Po zakończeniu liturgii Najświętszy Sakrament przenoszony jest w monstrancji do specjalnie przygotowanego miejsca zwanego Grobem Pańskim, przy którym trwa nieustanna adoracja aż do rozpoczęcia Wigilii Paschalnej. Budowanie grobów pańskich jest w Polsce żywą tradycją, a ich wystrój często nawiązuje do aktualnych wydarzeń społecznych lub politycznych, co bywa komentowane w mediach jeszcze przed świętami.

Zmiana koloru szat liturgicznych z czarnego na czerwony, wprowadzona po reformie liturgicznej, ma głębsze znaczenie teologiczne. Czerwień symbolizuje zarówno męczeństwo, jak i królewską purpurę. Ta zmiana nie jest jedynie kosmetyczna – przesuwa akcent z śmierci jako końca na śmierć jako zwycięstwo, zgodnie z ewangeliczną narracją św. Jana, w której ukrzyżowanie jest jednocześnie wywyższeniem. Ostatnie słowa Jezusa brzmią jak stwierdzenie wykonanego zadania, a nie jako skarga, co podkreśla triumfalny wymiar Jego ofiary.

„Wykonało się!”

J 19,30