Święto Podwyższenia Krzyża Świętego

Święto Podwyższenia Krzyża Świętego obchodzone jest 14 września i koncentruje się na krzyżu jako symbolu zwycięstwa, a nie samej męki, która jest tematem Wielkiego Piątku. Charakterystycznym elementem celebracji są czerwone szaty liturgiczne, nadające uroczystości triumfalny ton, mimo że krzyż jest narzędziem egzekucji.

Początki święta wiążą się z dwoma kluczowymi wydarzeniami w Jerozolimie w IV wieku. Pierwsze to odnalezienie relikwii krzyża przez św. Helenę, matkę cesarza Konstantyna, podczas jej pielgrzymki do Ziemi Świętej. Drugie to poświęcenie bazyliki wzniesionej nad Grobem Pańskim i Golgotą w 335 roku, podczas którego relikwię uniesiono, co dało świętu nazwę – Podwyższenia Krzyża. W VII wieku krzyż został zabrany przez Persów, ale powrócił do Jerozolimy dzięki cesarzowi Herakliuszowi, co również upamiętniano jako drugie podwyższenie.

W polskim krajobrazie krzyż przydrożny jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i powszechnych symboli. Umieszczane na rozstajach dróg, przy wjazdach do wsi, w miejscach tragicznych wypadków czy pochówków, pełnią rolę znaku granicznego, wotum i pomnika jednocześnie. Wiele z nich postawiono w intencjach zbiorowych, np. po zakończeniu epidemii czy wojny, lub upamiętnieniu wydarzeń, których nie można było inaczej uczcić.

Święto Podwyższenia Krzyża Świętego podkreśla paradoks obecny w Nowym Testamencie: to, co dla współczesnych Jezusowi było hańbiącą karą, stało się głównym symbolem wiary. Liturgia tego dnia nie łagodzi tego napięcia, lecz czyta hymn z Listu do Filipian o uniżeniu prowadzącym do wywyższenia, podkreślając, że krzyż pozostaje zarówno znakiem cierpienia, jak i triumfu.

„A Ja, gdy zostanę nad ziemię wywyższony, przyciągnę wszystkich do siebie.”

J 12,32