Światowy Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti

Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti obchodzony jest 2 sierpnia, upamiętniając ofiary niemieckiego ludobójstwa dokonanego na tych społecznościach podczas II wojny światowej. Święto to zostało ustanowione w Polsce przez Sejm RP, który rozszerzył wcześniejszą nazwę o grupę Sinti, również będącą ofiarą tej samej zbrodni. Data nawiązuje do likwidacji obozu w Auschwitz-Birkenau, co jest wspólnym mianownikiem dla Światowego Dnia Pamięci o Zagładzie Romów.

Uchwała Sejmu RP z 2011 roku

29 lipca 2011 roku Sejm Rzeczypospolitej Polskiej ustanowił 2 sierpnia Dniem Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti. Pierwsze obchody objął honorowym patronatem prezydent Bronisław Komorowski. Uchwała ta stanowiła rozwinięcie międzynarodowego Dnia Pamięci o Zagładzie Romów, obchodzonego od 1997 roku, z uwzględnieniem grupy Sinti, która również była celem nazistowskiej polityki eksterminacyjnej.

Dlaczego akurat ta data?

2 sierpnia 1944 roku Niemcy przeprowadzili ostateczną likwidację obozu dla Romów i Sinti w KL Auschwitz-Birkenau, mordując w komorach gazowych około 3 tysięcy osób. Był to finał kilkumiesięcznej akcji, po wcześniejszej nieudanej próbie likwidacji wiosną 1944 roku. Więźniów wywożono i zabijano mniejszymi grupami, aby ukryć skalę zbrodni.

Sinti – zapomniana społeczność

Sinti to grupa etniczna zamieszkująca głównie Niemcy, Austrię i Europę Zachodnią, blisko spokrewniona z Romami, ale o odrębnej tożsamości kulturowej i językowej. Podczas II wojny światowej podlegali tym samym nazistowskim ustawom rasowym i eksterminacji co Romowie. Dlatego ich pamięć jest czczona wspólnie z Romami w Dniu Pamięci, uznanym również przez Parlament Europejski.

Współczesne obchody

Główne uroczystości odbywają się w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. W Polsce organizowane są też lokalne wydarzenia, np. w Łodzi przy tzw. Kuźni Romów, gdzie spotykają się przedstawiciele społeczności romskiej, władze i duchowieństwo. Towarzyszą im wystawy, spotkania edukacyjne i składanie kwiatów w miejscach pamięci. W obchodach uczestniczą przedstawiciele rządu, podkreślając, że pamięć o ofiarach jest częścią europejskiej pamięci o wojnie, a nie wyłącznie sprawą jednej mniejszości.

Jak uczcić Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti?

• zapalić znicz lub świecę 2 sierpnia, w rocznicę likwidacji obozu w Auschwitz-Birkenau,
• wziąć udział w lokalnych uroczystościach upamiętniających,
• poznać historię Sinti, często pomijaną w polskiej edukacji,
• dzielić się wiedzą o tym dniu, ponieważ pozostaje on mniej znany niż inne rocznice wojenne.

Dzień Pamięci o Zagładzie Romów i Sinti przypomina, że ofiary niemieckiego ludobójstwa nie powinny być dzielone na ważniejsze i mniej ważne – każda z nich zasługuje na upamiętnienie.

Ciekawostki

1. Nazwę „Romów i Sinti” Sejm RP przyjął, by objąć pamięcią również Sinti - grupę etniczną spokrewnioną z Romami, ale o odrębnej tożsamości.
2. Pierwszym honorowym patronem obchodów ustanowionych przez Sejm był prezydent Bronisław Komorowski.
3. W Łodzi centralnym miejscem dorocznych obchodów jest tzw. Kuźnia Romów, na terenie dawnego getta litzmannstadzkiego.