Światowy Dzień Flaczków

Światowy Dzień Flaczków obchodzony jest 24 października i celebruje potrawę, która dzieli ludzi – jedni ją uwielbiają, inni omijają szerokim łukiem. Święto ma brytyjskie korzenie i nawiązuje do wpisu w dzienniku z XVII wieku. W Polsce zyskało popularność, ponieważ flaki mają tu długą tradycję, sięgającą średniowiecza.

Pochodzenie daty 24 października

Za świętem stoi Tripe Marketing Board – brytyjska inicjatywa promująca flaki, balansująca na granicy powagi i humoru. World Tripe Day oficjalnie zainaugurowano w 2014 roku w Izbie Gmin. Datę wybrano ze względu na wpis angielskiego diarysty Samuela Pepysa z 24 października 1662 roku, w którym opisał, jak wraz z żoną przygotował i zjadł „wyśmienite danie z flaków” według własnego przepisu. Pepys wspominał flaki także w kwietniu 1664 roku, ale ten posiłek zakończył się dla niego gorzej, dlatego organizatorzy uznali, że lepiej sprawdzi się wcześniejsza data.

Flaki po polsku: sześć wieków tradycji

W Polsce flaki pojawiały się na stołach już w XIV wieku. Król Władysław Jagiełło miał je wśród swoich ulubionych dań, a wówczas podawano je w wołowym wywarze, mocno przyprawione – staropolska kuchnia nie stroniła od ostrych smaków, a szafran był symbolem zamożności. Do dziś flaki należą do najbardziej doprawionych polskich zup, z dodatkiem imbiru, gałki muszkatołowej, majeranku, pieprzu czy papryki. Wersje regionalne różnią się szczegółami – np. warszawska zawiera pulpeciki cielęce, a zamojska groszek.

Przygotowanie flaków: żmudny proces

Flaki wymagają cierpliwości. Żwacz wołowy trzeba dokładnie oczyścić, wyparzyć, pokroić w paski i gotować godzinami, aż zmięknie. Większość domowych kucharzy wybiera gotowe flaki wstępnie obgotowane. Klasyczny przepis obejmuje:

• esencjonalny wywar wołowy na szponderze i kościach;
• włoszczyznę gotowaną osobno i dodawaną w słupkach;
• zasmażkę na maśle (opcjonalnie, dla gęstości);
• przyprawy dodawane na końcu, z kilkukrotnym próbowaniem – flaki powinny być wyraziste;
• podawane z majerankiem i pieprzem, aby każdy mógł doprawić według smaku.

Ciekawostki i wersje wegetariańskie

Flaki przez lata były znakiem rozpoznawczym polskich barów mlecznych i przydrożnych jadłodajni. Wegetariańska alternatywa – „flaczki” z boczniaków – zyskała popularność, naśladując strukturę i przyprawy oryginału, ale bez mięsa. Warto pamiętać, że flaki to danie z czasów, gdy marnowanie jedzenia było nie do pomyślenia, a podroby były tańsze niż mięso z uda. Dziś dobrze przyrządzone flaki bywają droższe niż kotlet, głównie ze względu na czas ich przygotowania.

Jak świętować Dzień Flaczków?

Najprostsza wersja to rodzinny garnek flaków – prawdopodobnie ktoś odmówi. Bardziej ambitna opcja to przygotowanie dwóch wersji – klasycznej warszawskiej i wegetariańskiej z boczniaków – i podanie ich bez etykiet, by sprawdzić reakcje. Trzecia propozycja to podróż kulinarna, ponieważ flaki mają międzynarodowy charakter: włoska trippa alla romana, meksykańskie menudo czy turecka işkembe çorbası prowadzą do tego samego wniosku – każdy naród, który szanował jedzenie, ma swój przepis na flaki.

„Wróciłem do domu i zjadłem tam z żoną znakomite danie z flaków, przyrządzone według moich wskazówek.”

Samuel Pepys, wpis w dzienniku z 24 października 1662 roku

Ciekawostki

1. Święto zainaugurowano w 2014 roku w brytyjskiej Izbie Gmin.
2. Flaki należą do najmocniej przyprawianych polskich zup - obowiązkowe są majeranek, imbir i gałka muszkatołowa.
3. Wersja warszawska flaków zawiera pulpeciki cielęce, a zamojska zielony groszek.
4. Bezmięsne „flaczki” przygotowuje się najczęściej z boczniaków, które naśladują strukturę oryginału.