Światowy Dzień Drzewa

Światowy Dzień Drzewa obchodzimy 10 października – w Polsce najczęściej pod nazwą Święto Drzewa, zainicjowane w 2003 roku przez Klub Gaja. Od tamtej pory dzień ten jest przede wszystkim świętem sadzenia: szkoły, gminy i nadleśnictwa organizują akcje, podczas których w ziemi lądują tysiące młodych drzew. Trudno o święto, które łatwiej przełożyć na konkret.

Skąd wzięło się święto drzewa

Pomysł nie jest polskim wynalazkiem. Pierwowzorem był amerykański Arbor Day, zapoczątkowany w 1872 roku w stanie Nebraska z inicjatywy J. Sterlinga Mortona – jednodniowa akcja sadzenia drzew na bezleśnej prerii, która przyjęła się w całych Stanach. W Polsce ideę podjęto dopiero ponad sto lat później, a datę 10 października ustalił Klub Gaja, organizując pierwsze Święto Drzewa w 2003 roku.

Dlaczego akurat jesień

Bo to najlepszy moment na sadzenie. Ziemia jest jeszcze ciepła, opady częstsze, a drzewo wchodzi w spoczynek i nie musi jednocześnie utrzymywać liści i budować korzeni. Sadzonka posadzona w październiku ma całą zimę na to, żeby się ukorzenić, i wiosną rusza z miejsca, zamiast walczyć o wodę w maju.

Nie każdy gatunek lubi jednak jesienne sadzenie. Drzewa o mięsistych, wrażliwych na przemarznięcie korzeniach sadzi się bezpieczniej wiosną, podobnie jak niektóre gatunki obce naszemu klimatowi. Dla rodzimych dębów, lip, grabów czy klonów październik jest terminem wręcz książkowym.

Ile drzewo daje w zamian

Dojrzałe drzewo w mieście robi rzeczy, których nie zastąpi żadna instalacja: chłodzi powietrze przez transpirację, zatrzymuje pyły na liściach, spowalnia spływ deszczówki i osłania budynki od wiatru. Latem różnica temperatury między zacienioną aleją a rozgrzanym parkingiem bywa odczuwalna od pierwszego kroku. Dlatego w sporach o wycinki tak często pada argument, że stare drzewo i nowa sadzonka to nie jest wymiana jeden do jednego – na dorosłego zamiennika trzeba czekać dekady. Do tego dochodzi rola, o której mówi się rzadziej: stare drzewo z dziuplami jest mieszkaniem dla ptaków, nietoperzy i owadów, których w młodym nasadzeniu po prostu nie ma.

Polskie drzewa z własnym życiorysem

• Dąb Bartek w Zagnańsku koło Kielc – najsłynniejszy polski dąb szypułkowy, otoczony legendami i podpierany konstrukcją od dziesięcioleci.
• Rogalińskie dęby Lech, Czech i Rus, rosnące w dolinie Warty w jednym z największych w Europie skupisk starych dębów.
• Dąb Chrobry w Piotrowicach, przez lata uznawany za jeden z najpotężniejszych w kraju, ciężko uszkodzony przez podpalenie w 2014 roku.

Jak obchodzić Światowy Dzień Drzewa

Najlepiej z łopatą. Sadzonka w ogrodzie, akcja szkolna, zbiórka na nasadzenia w gminie – każda z tych rzeczy zostaje po dniu na dłużej niż post. Jeśli nie masz gdzie sadzić, sprawdź, czy drzewa w twojej okolicy są objęte ochroną: pomnik przyrody ustanawia rada gminy, a zgłosić kandydata może każdy mieszkaniec. Można też zrobić rzecz najprostszą i najbardziej niedocenianą – podlać młode drzewo przy chodniku. Pierwsze trzy lata decydują o tym, czy w ogóle dożyje dorosłości.

„Najlepszy czas na zasadzenie drzewa był dwadzieścia lat temu. Drugi najlepszy jest dziś.”

przysłowie

Ciekawostki

1. Pierwowzorem święta jest amerykański Arbor Day, zapoczątkowany w 1872 roku w Nebrasce.
2. Jesień jest lepsza od wiosny na sadzenie, bo drzewo ma całą zimę na ukorzenienie się.
3. Wniosek o ustanowienie drzewa pomnikiem przyrody może w Polsce złożyć każdy mieszkaniec gminy.
4. Dąb Bartek w Zagnańsku od dziesięcioleci wymaga podpór i zabiegów konserwatorskich.