Światowy Dzień Cyrku

Światowy Dzień Cyrku, obchodzony w trzecią sobotę kwietnia, ustanowiony został w 2010 roku przez Fédération Mondiale du Cirque, pod patronatem księżniczki Stefanii z Monako. Data obchodów jest ruchoma, ponieważ organizatorzy chcieli, aby dzień zawsze wypadał w weekend, co umożliwia organizację przedstawień, dni otwartych i pokazów dla publiczności. W jednym roku może to być 17., w innym 20. lub 21. kwietnia.

Patronat rodziny książęcej z Monako wynika z długoletniego zaangażowania księcia Rainiera III, który w 1974 roku założył Międzynarodowy Festiwal Sztuki Cyrkowej w Monte Carlo – najbardziej prestiżową imprezę branży, z nagrodą Złotego Klauna. Od pół wieku rodzina książęca wspiera sztukę cyrkową, co naturalnie przełożyło się na objęcie patronatu nad Światowym Dniem Cyrku.

Nowoczesny cyrk narodził się w 1768 roku w Londynie dzięki Philipowi Astleyowi, angielskiemu kawalerzyście, który na okrągłej arenie o średnicy około 13 metrów zaczął prezentować sztuczki jeździeckie. Taki rozmiar areny był podyktowany względami praktycznymi – siła odśrodkowa pomagała jeźdźcowi utrzymać się na galopującym koniu. Astley stopniowo wzbogacał widowisko o akrobatów, linoskoczków i klaunów, tworząc format, który przetrwał ponad 250 lat. Amerykanie wprowadzili później namiot, co umożliwiło objazdowy model cyrku, przyjeżdżającego do miasteczek pociągiem.

Współczesna branża cyrkowa przechodzi głębokie zmiany. Rosnący sprzeciw wobec wykorzystywania zwierząt w tresurze prowadzi do ograniczeń w kolejnych krajach, w tym w Polsce, gdzie dyskusja o zakazie regularnie powraca, a niektóre samorządy blokują występy cyrków ze zwierzętami. Równolegle rozwija się nowy cyrk, skupiający się na akrobatyce, tańcu, teatrze i muzyce, często z poważną fabułą. Przykładem jest kanadyjski Cirque du Soleil, założony w 1984 roku przez artystów ulicznych z Quebecu.

Nowe podejście do cyrku obejmuje dyscypliny takie jak akrobatyka powietrzna (trapez, szarfy, koło Cyr, obręcz), ekwilibrystyka, żonglerka, manipulacja przedmiotem, diabolo, klaunada i komedia fizyczna. Każdy z tych numerów wymaga lat treningu, a praca artystów – w tym rozgrzewki, asekuracja i przeglądy sprzętu – pozostaje niewidoczna dla publiczności. W cyrku błąd wykonawcy może być niebezpieczny dla zdrowia, co odróżnia go od innych dziedzin sceny.

W Polsce Światowy Dzień Cyrku obchodzony jest przez szkoły cyrkowe, grupy nowego cyrku i domy kultury, organizujące warsztaty żonglerki czy pokazy akrobatyczne. Rodzinne obchody mogą obejmować wizytę na przedstawieniu grupy bez zwierząt, naukę żonglowania trzema piłeczkami lub seans filmu o cyrku. Żonglerkę można opanować w godzinę na poziomie, który zachwyci dzieci, co stanowi najlepszą rekomendację tego dnia.

Ciekawostki

1. Święto jest ruchome i wypada w trzecią sobotę kwietnia, więc data w kalendarzu bywa jedynie przybliżeniem.
2. Standardowa średnica areny cyrkowej wynosi około trzynastu metrów i wynika z fizyki jazdy konnej, a nie z upodobań scenografów.
3. Międzynarodowy Festiwal Sztuki Cyrkowej w Monte Carlo, założony w 1974 roku przez księcia Rainiera III, przyznaje nagrodę Złotego Klauna.