Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej

Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej obchodzony jest 30 marca, w rocznicę urodzin Vincenta van Gogha. Data ta nie jest przypadkowa – malarzowi pośmiertnie przypisuje się to zaburzenie, a jego postać stała się symbolem kampanii na rzecz walki ze stygmatyzacją i mitami związanymi z chorobą. Organizatorzy podkreślają, że van Gogh to symbol osoby, która chorowała, tworzyła i nie otrzymała pomocy, jaką dziś mógłby dostać.

Vincent van Gogh urodził się 30 marca 1853 roku w Holandii. Historycy medycyny spierają się co do jego diagnozy – w grę wchodzą padaczka skroniowa, zaburzenia afektywne, skutki nadużywania absyntu i ołowiu z farb. Organizatorzy dnia mówią o prawdopodobnym, retrospektywnym rozpoznaniu, a nie o pewnym fakcie.

Światowy Dzień Choroby Afektywnej Dwubiegunowej został ustanowiony przez trzy organizacje: International Bipolar Foundation, International Society for Bipolar Disorders oraz Asian Network of Bipolar Disorder. Pierwsze obchody odbyły się w 2014 roku, a od tamtej pory dzień ten jest obchodzony w kilkudziesięciu krajach. Głównym celem jest zmniejszenie stygmatyzacji i skrócenie czasu od pierwszych objawów do trafnej diagnozy.

Choroba afektywna dwubiegunowa to zaburzenie nastroju, w którym epizody depresji przeplatają się z epizodami manii lub hipomanii, a między nimi występują okresy remisji. Mania to nie „dobry humor”, ale stan, w którym osoba nie śpi, wydaje pieniądze, których nie ma, i podejmuje ryzykowne decyzje. Choroba najczęściej zaczyna się u młodych dorosłych, a diagnoza bywa opóźniona, ponieważ pacjent zgłasza się do lekarza zwykle w fazie depresyjnej. Leczenie opiera się na farmakoterapii, psychoedukacji i dbaniu o rytm dobowy, ponieważ niedobór snu może wywołać epizod.

Ważne jest, aby unikać potocznego używania słowa „dwubiegunowy” jako synonimu zmiennego nastroju, ponieważ utrwala to błędne przekonanie, że choroba jest kwestią charakteru. Zamiast tego należy mówić o chorobie afektywnej dwubiegunowej w sposób rzeczowy i pozbawiony stygmatyzacji. Warto również unikać zwrotów takich jak „weź się w garść” i zastępować je pytaniami o to, co pacjentowi aktualnie pomaga.

Obchody Światowego Dnia Choroby Afektywnej Dwubiegunowej obejmują akcje edukacyjne, dni otwarte poradni zdrowia psychicznego i kampanie organizacji pacjenckich. W Polsce dzień ten jest okazją do rzetelnej rozmowy na temat choroby, a nie świętem w tradycyjnym rozumieniu. Najprostszym gestem, jaki można wykonać, jest sprawdzenie, gdzie znajduje się najbliższe centrum zdrowia psychicznego i jak wygląda ścieżka pierwszej wizyty. Warto również zapoznać się z materiałami napisanymi przez osoby chorujące, które często lepiej opisują swoje doświadczenia niż oficjalne ulotki.

Ciekawostki

1. Datę wybrano z powodu urodzin Vincenta van Gogha, ale organizatorzy podkreślają, że jego rozpoznanie jest wyłącznie hipotezą historyków medycyny.
2. Jednym z pomysłodawców jest Asian Network of Bipolar Disorder - sieć badawcza, dzięki której kampania od początku nie była wyłącznie zachodnia.
3. Za jeden z najczęstszych czynników wyzwalających epizod uznaje się zarwane noce, dlatego higiena snu bywa elementem leczenia na równi z lekami.