Europejski Dzień Sprawiedliwości Obywatelskiej

Europejski Dzień Sprawiedliwości Obywatelskiej obchodzony jest corocznie 25 października na terenie całej Unii Europejskiej. Celem tego święta jest edukacja prawna obywateli, która ma na celu przybliżenie działania sądów oraz systemów wymiaru sprawiedliwości zarówno w kraju zamieszkania, jak i w innych państwach członkowskich UE.

Geneza święta

Święto zostało ustanowione 5 czerwca 2003 roku z inicjatywy zastępców ministrów Rady Europy, we współpracy z Komisją Europejską, w ramach Europejskiej Komisji na rzecz Sprawności Sądownictwa (CEPEJ). Jego data jest precyzyjnie udokumentowana, co odróżnia je od wielu innych „europejskich dni”, których pochodzenie często pozostaje niejasne.

Dlaczego warto znać systemy prawne innych krajów

Znajomość zasad wymiaru sprawiedliwości w innych krajach Unii jest przydatna w praktyce, np. przy podejmowaniu pracy za granicą, zawieraniu małżeństwa z obcokrajowcem czy zakupie towarów i usług poza Polską. Europejski Dzień Sprawiedliwości Obywatelskiej ma uświadamiać, że unijne prawo i krajowe systemy prawne różnią się znacząco – dotyczy to procedur cywilnych, terminów czy zasad dochodzenia roszczeń, które bywają zaskakująco odmienne nawet między sąsiadującymi państwami.

Jak obchodzony jest Dzień

Z okazji tego dnia sądy, izby adwokackie oraz instytucje unijne organizują wydarzenia edukacyjne, takie jak dni otwarte, spotkania informacyjne czy publikacje wyjaśniające zawiłości prawa w przystępny sposób. Ważnym narzędziem jest portal e-Justice (e-Sprawiedliwość), uruchomiony w 2010 roku, który gromadzi informacje o prawie unijnym i systemach prawnych wszystkich państw członkowskich w wielu językach.

Rola CEPEJ

Europejska Komisja na rzecz Sprawności Sądownictwa (CEPEJ), działająca przy Radzie Europy, nie ogranicza się tylko do organizacji Dnia 25 października. Na co dzień ocenia efektywność wymiaru sprawiedliwości w poszczególnych krajach, publikuje raporty porównawcze i wypracowuje standardy mające na celu skrócenie czasu rozpatrywania spraw sądowych. Dzień Sprawiedliwości Obywatelskiej jest jednym z narzędzi komunikacji tych działań do obywateli.

Źródła wiedzy na co dzień

Wiedzę na temat prawa można czerpać przez cały rok, korzystając z następujących źródeł:

• portalu e-Justice, który jest głównym źródłem informacji o prawie w innych krajach UE,
• Europejskiej Sieci Sądowniczej w sprawach cywilnych i handlowych, szczególnie przydatnej w sprawach transgranicznych,
• lokalnych dni otwartych sądów, jeśli odbywają się w pobliżu 25 października,
• bezpłatnego poradnictwa prawnego oferowanego przez izby adwokackie z tej okazji.

Europejski Dzień Sprawiedliwości Obywatelskiej nie zmienia sytuacji prawnej obywateli, ale przypomina o ważnej zasadzie: nieznajomość prawa nie zwalnia z jego przestrzegania. Dlatego warto zdobywać wiedzę na temat prawa zarówno w Polsce, jak i w innych krajach Unii Europejskiej.