Europejski Dzień Profilaktyki Udarowej

Europejski Dzień Profilaktyki Udarowej obchodzony jest w drugi wtorek maja – w 2026 roku przypada to na 12 maja. Data nie jest stała, lecz ruchoma, co ułatwia organizację wydarzeń w różnych miejscach. Święto ma na celu zwiększenie świadomości na temat możliwości zapobiegania udarom mózgu.

Dlaczego drugi wtorek maja?

Inicjatywę promuje Stroke Alliance for Europe (SAFE), organizacja zrzeszająca stowarzyszenia pacjentów po udarze, do której należy również polska Fundacja Udaru Mózgu. Dzięki tej fundacji Dzień po raz pierwszy obchodzono w Polsce, organizując Otwarte Dni Udaru Mózgu w Łodzi i Warszawie. Ruchoma data pozwala na elastyczność w organizacji lokalnych wydarzeń.

Skala problemu

Udar mózgu jest jedną z głównych przyczyn zgonów i niepełnosprawności w Europie. W Polsce rocznie dotyka kilkadziesiąt tysięcy osób – dane wahają się od 60 do 90 tysięcy przypadków. Wiele z nich kończy się śmiercią lub trwałym inwalidztwem, choć – jak podkreślają eksperci – nawet 80% udarów można uniknąć poprzez zmianę stylu życia i kontrolę czynników ryzyka.

Objawy udaru

• nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała (twarzy, ręki, nogi),
• trudności w mówieniu lub rozumieniu mowy,
• zaburzenia widzenia w jednym lub obu oczach,
• utrata równowagi, zawroty głowy lub niewyjaśniony ból głowy.

Edukacja przez cały rok

W Polsce ideę Dnia wspierają całoroczne programy edukacyjne, takie jak kampania „Pomyśl o mózgu”, prowadzona od 2017 roku przez krakowski szpital. Profilaktyka udaru, w przeciwieństwie do święta, nie ma ruchomej daty i powinna być stałym nawykiem, a nie jednorazową akcją.

Profilaktyka udaru

Kluczowe elementy zapobiegania udarom to regularna aktywność fizyczna (np. jazda na rowerze zamiast samochodu), kontrola ciśnienia krwi, poziomu cholesterolu i cukru we krwi oraz rzucenie palenia. W wielu miastach organizacje pacjenckie oferują bezpłatne badania i konsultacje, a stowarzyszenia organizują rajdy rowerowe.

Jak reagować przy podejrzeniu udaru?

Szybka reakcja jest kluczowa – im wcześniej chory trafi do szpitala, tym większa szansa na uniknięcie powikłań. Warto zapamiętać test FAST: uśmiech, uniesienie rąk, powtórzenie zdania – trudności w którymkolwiek z tych zadań to sygnał do natychmiastowego wezwania pomocy.

Ciekawostki

1. Datę tego dnia wyznacza się jako drugi wtorek maja, więc co roku wypada on w innym dniu miesiąca.
2. Polskim członkiem organizacji Stroke Alliance for Europe jest Fundacja Udaru Mózgu.
3. Udar niedokrwienny odpowiada za większość, bo około 80 procent wszystkich przypadków udaru mózgu.