Europejski Dzień Praw Pacjenta

18 kwietnia obchodzony jest Europejski Dzień Praw Pacjenta, święto ustanowione w krajach Unii Europejskiej w 2007 roku. Upamiętnia ono Europejską Kartę Praw Pacjenta z 2002 roku, która choć nieformalna, odgrywa istotną rolę w kształtowaniu standardów opieki zdrowotnej. W Polsce prawa pacjenta reguluje odrębna ustawa, ale ich podstawy wywodzą się właśnie z tej europejskiej karty.

Europejska Karta Praw Pacjenta powstała dzięki wysiłkom włoskiej organizacji pozarządowej Active Citizenship Network oraz dwunastu organizacji z różnych państw członkowskich UE. Jej celem było ujednolicenie minimalnych standardów opieki medycznej, aby pacjenci w całej Unii mogli liczyć na równorzędną pomoc, niezależnie od miejsca zamieszkania. Karta odwołuje się do artykułu 35 Karty Praw Podstawowych UE, gwarantującego wysoki poziom ochrony zdrowia.

Wśród czternastu praw wymienionych w karcie znajdują się m.in.: prawo do profilaktyki i zapobiegania chorobom, dostęp do opieki medycznej bez dyskryminacji, prawo do informacji o stanie zdrowia i metodach leczenia, prawo do prywatności i poufności danych medycznych oraz prawo do unikania niepotrzebnego cierpienia.

Przed powstaniem karty standardy opieki zdrowotnej w państwach UE znacznie się różniły – od czasu oczekiwania na leczenie po dostęp do dokumentacji medycznej. Karta, choć niewiążąca prawnie, stanowi ważną rekomendację, którą państwa członkowskie wdrażają w różnym tempie. W Polsce prawa pacjenta zostały uregulowane ustawą z 2008 roku, zastępującą wcześniejszy komunikat Ministerstwa Zdrowia.

Obecnie nad przestrzeganiem praw pacjenta w Polsce czuwa Rzecznik Praw Pacjenta, który przyjmuje zgłoszenia dotyczące naruszeń i może interweniować w uzasadnionych przypadkach. Prawa pacjenta mają bezpośredni wpływ na jakość leczenia – świadomy swoich uprawnień pacjent lepiej współpracuje z lekarzami, domaga się wyjaśnień i aktywnie uczestniczy w procesie terapeutycznym.

Europejski Dzień Praw Pacjenta to dobra okazja, by zapoznać się z przysługującymi prawami, np. na stronie Rzecznika Praw Pacjenta, oraz przypomnieć sobie o swoich uprawnieniach podczas wizyty u lekarza. Wiedza na temat praw pacjenta nie wymaga dużego wysiłku, ale może znacząco wpłynąć na komfort i skuteczność leczenia.

Ciekawostki

1. Europejska Karta Praw Pacjenta odwołuje się wprost do artykułu 35 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej.
2. W Polsce prawa pacjenta reguluje ustawa z 6 listopada 2008 roku, która zastąpiła wcześniejszy nieformalny dokument Ministerstwa Zdrowia.
3. Kartę Praw Pacjenta opracowało w 2002 roku dwanaście organizacji z różnych krajów Unii Europejskiej.