Europejski Dzień Parków Narodowych

Europejski Dzień Parków Narodowych przypada 24 maja, w rocznicę utworzenia pierwszego parku narodowego w Europie. Święto to zostało ustanowione w 1999 roku przez Federację EUROPARC, skupiającą instytucje zarządzające obszarami chronionymi na kontynencie. Nie jest to jedynie forma uhonorowania przyrody, lecz przede wszystkim zachęta do jej odwiedzenia i poznania.

Początki Europejskiego Dnia Parków Narodowych

24 maja 1909 roku w szwedzkiej Laponii powstał Park Narodowy Sarek – pierwszy obszar chroniony tego typu w Europie. Tego samego dnia Szwecja utworzyła jeszcze osiem innych parków narodowych, realizując ideę zaproponowaną w 1880 roku przez Adolfa Erika Nordenskiölda, przyrodnika fińsko-szwedzkiego pochodzenia. Na świecie wcześniej istniał tylko jeden taki park – amerykański Yellowstone, założony w 1872 roku.

Obchody Europejskiego Dnia Parków Narodowych

Federacja EUROPARC każdego roku nadaje obchodom hasło przewodnie, np. „Zdrowe parki, zdrowi ludzie” lub „Razem dla natury”. W całej Europie organizowane są wówczas liczne wydarzenia, takie jak spacery z przewodnikiem, warsztaty fotograficzne, degustacje lokalnych produktów, koncerty plenerowe czy dni otwarte, podczas których niektóre parki można zwiedzać bezpłatnie.

Statystyki dotyczące parków narodowych w Europie

• Obecnie w Europie działa ponad 250 parków narodowych,
• Finlandia ma ich najwięcej – aż 26,
• W Polsce funkcjonuje 23 parki narodowe, które zajmują około 1% powierzchni kraju,
• Najstarszym polskim parkiem narodowym jest Białowieski Park Narodowy, utworzony w 1932 roku.

Najstarsze parki narodowe w Europie

Oprócz Parku Narodowego Sarek, do pionierskich obszarów chronionych w Europie należą także inne parki utworzone w 1909 roku, również położone w szwedzkiej Laponii. W Polsce najstarszym parkiem jest Białowieski Park Narodowy, obejmujący fragment Puszczy Białowieskiej – jednego z ostatnich w Europie lasów pierwotnych, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Każdy z tych obszarów ma swoją unikalną historię, ale łączy je fakt, że powstały na długo przed tym, jak kwestie kryzysu klimatycznego czy utraty bioróżnorodności stały się powszechnie dyskutowane.

Cel tworzenia parków narodowych

Park narodowy to nie tylko malowniczy krajobraz. Zgodnie z polską ustawą o ochronie przyrody, jest to obszar o powierzchni co najmniej 1000 hektarów, gdzie chroni się zarówno przyrodę ożywioną, jak i nieożywioną oraz walory krajobrazowe. Prowadzi się tam ochronę ścisłą, pozwalając naturze rządzić się własnymi prawami, oraz ochronę czynną, wspierającą siedliska, które bez ingerencji człowieka uległyby zanikowi.

Jak spędzić Europejski Dzień Parków Narodowych?

Najprostszym sposobem na uczczenie tego dnia jest wizyta w najbliższym parku narodowym. W Polsce większość parków znajduje się w rozsąsiedztwie, dzięki czemu łatwo do nich dotrzeć. Warto sprawdzić strony internetowe poszczególnych parków, ponieważ wiele z nich organizuje specjalne wydarzenia z okazji 24 maja, takie jak rajdy rowerowe, akcje sprzątania szlaków czy prelekcje przyrodników. Dla osób, które nie mogą wyjechać, dobrą alternatywą będzie spacer po rezerwacie przyrody lub lektura na temat historii ochrony przyrody w Europie.

Ciekawostki

1. W 1909 roku Szwecja utworzyła od razu dziewięć parków narodowych, nie tylko Sarek.
2. Pomysłodawcą szwedzkich parków narodowych był w 1880 roku przyrodnik Adolf Erik Nordenskiöld.
3. Park Narodowy Sarek wraz z sąsiednimi obszarami wchodzi dziś w skład regionu Laponia, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO.