Europejski Dzień Obszarów Natura 2000

Europejski Dzień Obszarów Natura 2000 obchodzony jest corocznie 21 maja. To święto zostało ustanowione po raz pierwszy w 2017 roku, a jego data nie jest przypadkowa – 21 maja 1992 roku przyjęto unijną dyrektywę siedliskową, stanowiącą jeden z dwóch filarów prawnych, na których opiera się sieć Natura 2000.

Święto ustanowione dla uczczenia 25-lecia

Dzień ten został oficjalnie ogłoszony wspólną deklaracją podpisaną 15 maja 2017 roku przez unijnego komisarza ds. środowiska Karmenu Vellę, przewodniczącą komisji Parlamentu Europejskiego ds. środowiska Adinę-Ioanę Vălean, pierwszego wiceprzewodniczącego Komitetu Regionów Karla-Heinza Lambertza oraz przedstawiciela Malty przy UE. Był to hołd złożony 25-leciu dyrektywy siedliskowej, sieci Natura 2000 oraz programu LIFE, a także pierwsze działanie zrealizowane w ramach unijnego planu na rzecz przyrody, ludzi i gospodarki.

Podstawy prawne sieci Natura 2000

Sieć Natura 2000 opiera się na dwóch kluczowych dyrektywach unijnych: dyrektywie ptasiej z 2009 roku (kontynuującej przepisy z 1979 roku) oraz dyrektywie siedliskowej z 1992 roku. Ich głównym celem jest ochrona cennych siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt zagrożonych wyginięciem w skali europejskiej. Obecnie sieć obejmuje ponad 26 tysięcy obszarów, zajmujących łącznie blisko 18% powierzchni lądowej Unii Europejskiej.

Natura 2000 w Polsce

W Polsce obszary Natura 2000 pokrywają około 20% powierzchni kraju, co daje łącznie blisko tysiąc obszarów siedliskowych i ptasich. Ważne jest, że ustanowienie obszaru Natura 2000 nie wiąże się automatycznie z zakazem wstępu – większość z nich pełni również funkcje rekreacyjne, łącząc ochronę przyrody z możliwością kontaktu człowieka z naturą.

• Obszary specjalnej ochrony ptaków (OSO) – chronią siedliska zagrożonych gatunków ptaków.
• Specjalne obszary ochrony siedlisk (SOO) – obejmują unikalne siedliska oraz gatunki inne niż ptaki.
• Wybór obszarów opiera się wyłącznie na kryteriach naukowych, bez uwzględniania np. atrakcyjności turystycznej.

Jak świętować 21 maja?

Najprostszym sposobem na uczczenie Europejskiego Dnia Obszarów Natura 2000 jest spacer po najbliższym obszarze Natura 2000. W Polsce trudno znaleźć gminę, która nie posiada takiego obszaru. Warto przyjrzeć się chronionym gatunkom roślin i zwierząt, a także przekonać się, że ochrona przyrody nie musi oznaczać całkowitego zakazu wstępu – wiele obszarów jest dostępnych dla odwiedzających.

Ciekawostki

1. W momencie ustanawiania święta, w 2017 roku, do sieci należało już ponad 27 tysięcy obszarów chronionych na lądzie i morzu w całej Unii.
2. W Polsce do sieci należy dziś 868 obszarów siedliskowych i 145 obszarów ptasich.