Dzień Ośmiornicy

Dzień Ośmiornicy obchodzony jest corocznie 8 października – nieformalne, choć coraz bardziej rozpoznawalne święto poświęcone jednemu z najbardziej fascynujących mieszkańców oceanów. W kalendarzach można je znaleźć również pod angielską nazwą World Octopus Day. Brakuje oficjalnego organizatora czy instytucji, która ustanowiłaby tę datę – święto rozpowszechniło się głównie dzięki internetowi, akwariom oraz rosnącemu zainteresowaniu głowonogami.

Geneza święta

Podobnie jak wiele innych dni poświęconych zwierzętom, Dzień Ośmiornicy nie ma jednoznacznie udokumentowanego twórcy. Jego popularność znacząco wzrosła po 2020 roku, kiedy film dokumentalny „Mój oktopus nauczyciel” zdobył Oscara w kategorii najlepszy film dokumentalny, przyciągając uwagę na złożone zachowania tych zwierząt.

Trzy serca i niebieska krew

Ośmiornica posiada trzy serca – dwa pompują krew przez skrzela, a trzecie odpowiada za resztę ciała. Właśnie dlatego ośmiornice szybko się męczą podczas pływania: podczas tego procesu systemowe serce na chwilę przestaje pracować, co sprawia, że pełzanie po dnie morskim jest mniej wyczerpujące. Krew ośmiornic ma niebieską barwę, ponieważ zamiast hemoglobiny opartej na żelazie wykorzystuje hemocyjaninę – cząsteczkę zawierającą miedź, lepiej przystosowaną do transportu tlenu w zimnej i ubogiej w tlen wodzie.

Ciało bez kości i mistrz kamuflażu

Jedyną twardą częścią ciała ośmiornicy jest dziób, przypominający ptasi. Reszta ciała jest miękka i elastyczna, co pozwala zwierzęciu przeciskać się przez niewielkie szczeliny. W skórze ośmiornic znajdują się chromatofory – komórki pigmentowe, umożliwiające błyskawiczną zmianę koloru i faktury skóry, co pozwala im doskonale kamuflować się na tle koralowców czy skał.

Zaskakująca inteligencja

Ośmiornice należą do najinteligentniejszych bezkręgowców. Niektóre gatunki wykorzystują połówki skorup kokosowych jako mobilne schronienia, inne uczą się otwierać słoiki od wewnątrz lub rozpoznawać twarze swoich opiekunów. Głośnym przypadkiem była ośmiornica Inky, która w 2016 roku uciekła z akwarium publicznego w Nowej Zelandii przez wąską szczelinę w pokrywie zbiornika i wróciła do oceanu przez system odpływowy.

Ośmiornica w Polsce

Polska nie ma dostępu do naturalnych siedlisk ośmiornic, więc można je obserwować wyłącznie w oceanariach lub dużych akwariach. Częściej trafiają na talerze jako składnik dań kuchni śródziemnomorskiej czy azjatyckiej. Rosnąca wiedza o ich inteligencji sprawia, że coraz więcej osób zastanawia się nad etycznym aspektem ich spożywania.

Jak świętować Dzień Ośmiornicy?

Nie trzeba wybierać się nad ocean, aby uczcić ten dzień:

• obejrzeć dokument lub reportaż poświęcony głowonogom,
• odwiedzić lokalne oceanarium lub akwarium morskie,
• zgłębić temat kamuflażu i komunikacji ośmiornic,
• zwrócić uwagę na pochodzenie owoców morza, które na co dzień spożywamy.

Ośmiornicę nazywa się „kosmitą wśród zwierząt” – i trudno o bardziej trafne określenie, biorąc pod uwagę jej unikalną biologię, tak odmienną od ludzkiej.

Ciekawostki

1. Krew ośmiornic jest niebieska, ponieważ tlen transportuje w niej hemocyjanina oparta na miedzi, a nie hemoglobina oparta na żelazie.
2. Ośmiornica Inky w 2016 roku wymknęła się z akwarium w Napier w Nowej Zelandii i rurą odpływową wróciła do oceanu.
3. Niektóre gatunki ośmiornic noszą przy sobie połówki skorup kokosa, by w razie potrzeby użyć ich jako przenośnego schronienia.