Dzień Komara

20 sierpnia obchodzony jest Dzień Komara – święto ustanowione przez samego odkrywcę roli tych owadów w przenoszeniu malarii. Brytyjski lekarz Ronald Ross nazwał ten dzień „Mosquito Day” po swoim przełomowym odkryciu w 1897 roku, udowadniającym, że to komary są wektorem malarii.

Odkrycie Rossa

20 sierpnia 1897 roku, pracując jako oficer medyczny w Indiach, Ross przeprowadził eksperyment, który zmienił medycynę. Przecięty żołądek komara widliszka, który wcześniej żywił się krwią chorego na malarię pacjenta, zawierał pasożyta wywołującego chorobę. Był to kluczowy dowód potwierdzający hipotezę Alphonse’a Laverana i Patricka Mansona, że komary przenoszą malarię między ludźmi.

Dlaczego Ross ustanowił to święto

Ross, świadomy znaczenia swojego odkrycia, dokładnie zapisał szczegóły tego dnia, w tym pochmurną pogodę, i sam zaproponował, by 20 sierpnia obchodzić jako „Dzień Komara”. Jest to rzadki przypadek naukowca, który za życia ustanowił święto upamiętniające własne osiągnięcie. Kontynuował badania nad malarią ptasią, udowadniając, że pasożyt rozwija się w komarze i migruje do jego gruczołów ślinowych, skąd trafia do kolejnych żywicieli. W 1902 roku otrzymał Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny za swoje badania.

Znaczenie odkrycia

Przed pracami Rossa nie było jasne, jak malaria przenosi się między ludźmi, co uniemożliwiało skuteczną profilaktykę. Jego odkrycie otworzyło drogę do metod kontroli opartych na eliminacji miejsc rozrodu komarów i ochronie przed ich ukąszeniami. Strategie te pozostają kluczowe w walce z malarią, która nadal zagraża milionom ludzi w Afryce, Azji i Ameryce Łacińskiej.

Komary jako wektor chorób

Komary przenoszą nie tylko malarię, ale także dengę, żółtą febrę, wirusa Zachodniego Nilu, chikungunya i wirusa Zika. Dzień Komara jest dziś okazją do szerszej edukacji na temat chorób przenoszonych przez te owady.

Jak uczcić Dzień Komara

• sprawdzić aktualne dane dotyczące zachorowań na malarię i organizacji zajmujących się jej zwalczaniem
• zapoznać się z podstawowymi metodami ochrony przed ukąszeniami komarów, szczególnie przydatnymi podczas podróży do stref tropikalnych
• odwiedzić Instytut Parazytologii im. Rossa w Hajdarabadzie, jeśli planuje się podróż do Indii – muzeum znajduje się w miejscu dawnego laboratorium Rossa

Dzień Komara to wyjątkowe święto, gdzie zarówno data, jak i jego twórca są znane z dokładnością do dnia – bo to sam odkrywca postanowił uczcić swoje przełomowe osiągnięcie.

Ciekawostki

1. Ronald Ross udowodnił, że to samice komarów z rodzaju Anopheles przenoszą między ludźmi zarodźce malarii.
2. Za to odkrycie Ross otrzymał w 1902 roku Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny.
3. Odkrycia dokonano w niewielkim laboratorium w Begumpet w Sekunderabadzie w Indiach - dziś mieści się tam Sir Ronald Ross Institute of Parasitology.
4. Ukąszeniami zagrażają wyłącznie samice komarów - samce żywią się nektarem roślin.