Dzień Dawcy Szpiku

Większość wyobrażeń na temat oddawania szpiku jest błędna – nie pobiera się go z kręgosłupa i nie ma związku z rdzeniem kręgowym. Dzień Dawcy Szpiku, obchodzony 13 października, został stworzony, aby przełamać te obawy i edukować społeczeństwo.

Geneza święta

Ogólnopolski Dzień Dawcy Szpiku obchodzony jest w Polsce od 2002 roku. Jego celem jest podziękowanie osobom, które oddały komórki krwiotwórcze, oraz zachęcenie nowych do rejestracji w bazie dawców. Nie należy go mylić ze Światowym Dniem Dawcy Szpiku, który przypada we wrześniu i ma zmienną datę. Polskie obchody mają własny termin i historię związaną z rozwojem krajowych rejestrów dawców.

Dlaczego to tak ważne?

Szpiku nie da się wytworzyć sztucznie ani zastąpić lekami. Dla wielu chorych na białaczki i nowotwory krwi przeszczep komórek krwiotwórczych od zdrowego dawcy jest jedyną szansą na przeżycie. Kluczowa jest zgodność tkankowa, określana na podstawie układu HLA. Szansa na znalezienie zgodnego dawcy w rodzinie wynosi około 1 do 4, a poza rodziną jest znacznie mniejsza – liczona w dziesiątkach tysięcy. Dlatego tak istotna jest wielkość rejestru dawców, nazywanych „bliźniakami genetycznymi”.

Jak się zarejestrować?

Procedura jest prosta – wystarczy wypełnić formularz i pobrać wymaz z wewnętrznej strony policzka. Można to zrobić w punkcie rejestracji lub w domu, po otrzymaniu zestawu pocztą. Rejestracja jest bezpłatna. Wymagania to pełnoletność, brak przeciwwskazań zdrowotnych oraz dobry stan ogólny. Dawca pozostaje w bazie przez wiele lat, a szansa na oddanie szpiku pojawia się zwykle po długim czasie – niektórzy nigdy nie zostają wezwani.

Jak przebiega pobranie szpiku?

Stosuje się dwie metody, w zależności od stanu zdrowia biorcy:

• Pobranie z krwi obwodowej – najczęściej stosowana metoda. Polega na podaniu leku stymulującego uwolnienie komórek do krwi, a następnie pobraniu ich metodą aferezy, podobnie jak przy oddawaniu osocza. Proces jest bezbolesny i nie wymaga znieczulenia ogólnego.
• Pobranie z talerza kości biodrowej – rzadziej stosowana, zwykle u małych dzieci. Wykonywana w znieczuleniu ogólnym, z krótkim pobytem w szpitalu.

Organizm dawcy regeneruje się w ciągu kilku tygodni. Koszty badań, transportu i ewentualnego pobytu w szpitalu pokrywa organizacja koordynująca.

Najczęstsze mity

• Szpik nie jest pobierany z kręgosłupa – to najczęstsza obawa, która jest całkowicie nieuzasadniona.
• Nie jest wymagana zgodność grupy krwi – kluczowa jest zgodność HLA, a nie grupa krwi.
• Rejestracja nie jest wiążąca, ale wycofanie się na późnym etapie może być ryzykowne dla biorcy, ponieważ wiąże się z wyjałowieniem jego szpiku.

Jak uczcić Dzień Dawcy Szpiku?

Najlepszym sposobem jest zarejestrowanie się jako potencjalny dawca, jeśli spełnia się wymagania. Jeśli nie można się zarejestrować, warto dzielić się wiedzą na temat oddawania szpiku, ponieważ wiele osób nie rejestruje się nie z powodu niechęci, ale z powodu mitów.