Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego
Narodowy Dzień Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego obchodzony jest 27 grudnia, w rocznicę wybuchu powstania w Poznaniu w 1918 roku. Święto to zostało ustanowione w 2021 roku, jednak nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy – mimo że przypada w okresie świątecznym, sklepy, urzędy i zakłady pracy funkcjonują normalnie.
Powstanie rozpoczęło się po przyjeździe do Poznania Ignacego Jana Paderewskiego, który 26 grudnia 1918 roku przemawiał do tłumu zgromadzonego przed Hotelem Bazar. Następnego dnia Niemcy zorganizowali kontrmanifestację, co doprowadziło do pierwszych starć. Jedną z pierwszych ofiar był Franciszek Ratajczak, którego nazwisko upamiętnia dziś jedna z głównych ulic miasta.
W ciągu kilku dni powstańcy opanowali Poznań, a w ciągu kilku tygodni większość Wielkopolski. Kluczową rolę odegrała organizacja – kapitan Stanisław Taczak został pierwszym dowódcą, a w styczniu 1919 roku dowództwo przejął generał Józef Dowbor-Muśnicki, przekształcając oddziały ochotnicze w regularną Armię Wielkopolską. Powstańcy mieli przewagę dzięki doświadczeniu bojowemu wielu uczestników, którzy wcześniej służyli w armii niemieckiej.
Powstanie Wielkopolskie wyróżnia się na tle innych zrywów niepodległościowych – osiągnęło cel, a jego uczestnicy nie zostali represjonowani. Zginęło około 2 tysięcy osób, co stanowi znacznie mniejszą liczbę niż w przypadku powstań zakończonych klęską. Przez długi czas powstanie pozostawało w cieniu, ponieważ jego bohaterowie nie pasowali do romantycznego wzorca – byli to głównie urzędnicy, rzemieślnicy i podoficerowie.
27 grudnia nie jest dniem wolnym od pracy, co oznacza, że pracodawcy nie mają obowiązku udzielania wolnego ani wypłaty dodatku. Sklepy działają normalnie, szkoły mają przerwę świąteczną wynikającą z kalendarza roku szkolnego, a urzędy pracują w standardowych godzinach. Nie ma również obowiązku wywieszania flagi państwowej, choć w Wielkopolsce jest to powszechna praktyka.
Święto zostało ustanowione ustawą z 1 października 2021 roku. Pierwsze obchody odbyły się 27 grudnia 2021 roku, dokładnie sto trzy lata po wydarzeniach. Wcześniej rocznicę obchodzono głównie w Wielkopolsce, ale po 2018 roku powstanie zyskało większą obecność w ogólnopolskiej narracji historycznej.
W Poznaniu obchody mają stały rytm: uroczystości pod pomnikiem Powstańców Wielkopolskich, złożenie kwiatów przed Hotelem Bazar i wieczorna iluminacja. Organizowana jest także rekonstrukcja przyjazdu Paderewskiego. Poza Poznaniem warto odwiedzić miejsca związane z powstaniem, takie jak pomniki czy tablice pamiątkowe, lub skorzystać z zasobów Wielkopolskiego Muzeum Niepodległości i bazy powstańców udostępnianej przez Wielkopolskie Towarzystwo Genealogiczne.
Chronologia
Najczęstsze pytania
Czy 27 grudnia jest dniem wolnym od pracy?
Choć 27 grudnia jest świętem państwowym, nie jest to dzień ustawowo wolny od pracy. W związku z tym pracodawcy nie mają obowiązku udzielania wolnego w tym terminie.
Czy sklepy są otwarte 27 grudnia?
Handel prowadzony jest zgodnie z standardowymi regułami, z wyjątkiem sytuacji, gdy przypada on na niedzielę podlegającą ograniczeniom.
Dlaczego powstanie wielkopolskie nazywa się zwycięskim?
Powstanie Wielkopolskie spełniło swój zasadniczy cel, uwalniając region spod niemieckiej dominacji. Jego sukces został oficjalnie uznany przez traktat wersalski w 1919 roku, co ostatecznie potwierdziło przynależność Wielkopolski do odrodzonej Polski.
Co się wydarzyło 27 grudnia 1918 roku w Poznaniu?
Następnego dnia po przybyciu Ignacego Jana Paderewskiego do Poznania, doszło do konfrontacji z niemiecką kontrdemonstracją, w wyniku której padły pierwsze strzały. To dało początek powstaniu.