Wspomnienie św. Marcina I, papieża i męczennika

13 kwietnia Kościół katolicki wspomina św. Marcina I, papieża i męczennika, którego obchód ma charakter dowolny, w kolorze czerwonym. Był on ostatnim biskupem Rzymu czczonym z tytułem męczennika, a przyczyną jego śmierci był spór teologiczny toczony w Konstantynopolu.

Wybrany na papieża w 649 roku, Marcin I szybko znalazł się w centrum kontrowersji wokół doktryny monoteletyzmu, głoszącej, że Chrystus miał tylko jedną, boską wolę, bez ludzkiej. Cesarze bizantyjscy popierali ten pogląd jako kompromis po Soborze Chalcedońskim. Marcin, pomimo braku zgody cesarza na swój wybór, zwołał w 649 roku synod laterański, na którym stu pięciu biskupów potępiło monoteletyzm jako herezję w dwudziestu kanonach.

W odpowiedzi cesarz Konstans II uznał to za bunt. W 653 roku papież został aresztowany podczas sprawowania liturgii w bazylice laterańskiej i przewieziony do Konstantynopola. Tam postawiono mu zarzuty zdrady stanu, a nie herezji, co było decyzją polityczną. Marcin został publicznie zdegradowany, uwięziony i skazany na zesłanie na Krym, do Chersonezu.

Zachowane listy z okresu wygnania opisują trudne warunki życia – głód, zimno i brak opieki ze strony miejscowej ludności. Św. Marcin I zmarł 16 września 655 roku na Krymie, jednak jego wspomnienie liturgiczne obchodzone jest 13 kwietnia, w rocznicę aresztowania.

Spór o wolę Chrystusa został ostatecznie rozstrzygnięty na soborze w Konstantynopolu w 681 roku, który potępił monoteletyzm zgodnie z nauką Marcina. Jego opór, przypłacony życiem, okazał się teologicznie słuszny, choć nie doceniono go za życia.

„Będziecie w nienawiści u wszystkich z powodu mego imienia. Lecz kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony.”

Mt 10,22