Wspomnienie św. Wincentego, diakona i męczennika
22 stycznia obchodzone jest wspomnienie św. Wincentego z Saragossy, diakona i męczennika z początku IV wieku – jednego z najwcześniej i najpowszechniej czczonych świętych na Półwyspie Iberyjskim. Obchód ma charakter dowolny, w kolorze czerwonym. Należy pamiętać, aby nie mylić go z przypadającym tego samego dnia wspomnieniem św. Wincentego Pallottiego.
Diakon, który zastępował biskupa w kazaniach
Wincenty był diakonem biskupa Waleriusza z Saragossy. Z powodu wady wymowy biskupa, to właśnie Wincenty głosił kazania i przemawiał w imieniu wspólnoty. Ta okoliczność okazała się kluczowa podczas prześladowań – to on stał się głównym oskarżonym.
Męczeństwo w Walencji
Około 304 roku, w czasie prześladowań za panowania Dioklecjana, obaj stanęli przed namiestnikiem Dacjanem w Walencji. Biskup Waleriusz został skazany na wygnanie, natomiast Wincenty – na tortury. Według późniejszych Akt, męka diakona obejmowała umieszczenie na rozżarzonym ruszcie, więzienie w celi o podłodze wysypanej skorupami oraz rozdzieranie ciała. Zmarł od odniesionych ran. Warstwa legendarna dodaje, że jego ciało zostało wyrzucone na pożarcie zwierzętom, ale strzegł go kruk. Następnie wrzucono je do morza z kamieniem młyńskim, a fale wyrzuciły je na brzeg.
Wczesny i szeroki kult
Kult św. Wincentego jest udokumentowany wyjątkowo wcześnie i solidnie. Poeta Prudencjusz poświęcił mu obszerny hymn na przełomie IV i V wieku, a św. Augustyn wygłaszał kazania w dniu jego wspomnienia, wspominając, że święto to obchodzone jest w całym cesarstwie. To szczególnie cenne świadectwo, ponieważ pochodzi z Afryki Północnej, z drugiego końca ówczesnego świata chrześcijańskiego, zaledwie kilkadziesiąt lat po jego śmierci.
Patron winiarzy i miast
Św. Wincenty jest patronem Lizbony, Portugalii (najdalej wysunięty na południowy zachód przylądek Europy nosi jego imię), a także Walencji i Saragossy. W Europie Zachodniej czczony jest również jako patron winiarzy i sadowników. Wynika to zarówno z brzmienia jego imienia, kojarzonego z winem, jak i z daty wspomnienia – 22 stycznia, która w ludowym kalendarzu rolniczym wyznaczała moment oceny stanu winnic i przewidywania urodzaju.
„Jeżeli ziarno pszenicy wpadłszy w ziemię nie obumrze, zostanie tylko samo, ale jeżeli obumrze, przynosi plon obfity.”
J 12,24