Wspomnienie św. Jana I, papieża i męczennika

18 maja Kościół wspomina św. Jana I, papieża i męczennika. Choć w tym przypadku miano męczennika nie oznacza śmierci z rąk prześladowców, lecz zgon w więzieniu, gdzie trafił jako zakładnik polityczny, jego postać wiąże się z wieloma historycznymi wydarzeniami.

W latach 523-526 Jan I sprawował urząd papieski w czasach panowania Teodoryka Wielkiego – króla Ostrogotów, który formalnie rządził Italią w imieniu cesarza, lecz sam był arianinem, czyli wyznawcą herezji uznającej Jezusa za bóstwo niższej rangi. Choć przez większość rządów Teodoryk tolerował katolików, sytuacja zmieniła się po wydaniu przez cesarza Justyna I edyktu w Konstantynopolu, który nakazywał zamykać kościoły arian i przekazywać je katolikom.

Teodoryk, obawiając się osłabienia swojej pozycji, zmusił papieża Jana I do osobistego udziału w poselstwie do Konstantynopola w celu wynegocjowania złagodzenia edyktu. Jan I, jako pierwszy biskup Rzymu, przybył do stolicy Cesarstwa Wschodniego, gdzie został entuzjastycznie przyjęty – przewodniczył liturgii wielkanocnej w największym kościele miasta, a tłumy witały go po drodze.

Niestety, to właśnie to przyjęcie stało się zgubne. Teodoryk uznał je za dowód zdrady i nieposłuszeństwa wobec siebie, a także za niewystarczające ustępstwa. Po powrocie uwięził Jana w Rawennie, gdzie papież zmarł 18 maja 526 roku z wycieńczenia. Jego ciało przewieziono do Rzymu i pochowano w bazylice św. Piotra, szybko uznając go za męczennika.

Ten sam okres rządów Teodoryka Wielkiego przyniósł również inne tragiczne wydarzenia, takie jak śmierć filozofa Boecjusza. Jan I stał się najgłośniejszą ofiarą polityki króla po stronie kościelnej.

Pontyfikat Jana I wiąże się także z ważnym osiągnięciem – to właśnie na jego polecenie mnich Dionizy Mały opracował w 525 roku nową metodę wyznaczania daty Wielkanocy, porzucając dotychczasowe liczenie lat od wstąpienia na tron Dioklecjana, prześladowcy chrześcijan. W ten sposób powstała rachuba znana jako era chrześcijańska (anno Domini), którą stosujemy do dziś.

„Dla niej znoszę niedolę aż do więzów jak złoczyńca; ale słowo Boże nie uległo skrępowaniu.”

2 Tm 2,9