Wspomnienie św. Augustyna, biskupa i doktora Kościoła

28 sierpnia Kościół katolicki wspomina św. Augustyna, biskupa Hippony i doktora Kościoła, w rocznicę jego śmierci w 430 roku. Jest to wspomnienie obowiązkowe, obchodzone w kolorze białym. Warto zauważyć, że dzień wcześniej, 27 sierpnia, przypada wspomnienie jego matki, św. Moniki.

Droga do nawrócenia

Augustyn urodził się 13 listopada 354 roku w Tagaście, w rzymskiej Numidii (obecna Algieria). Jego ojciec był poganinem, a matka chrześcijanką. Przez wiele lat pozostawał obojętny wobec wiary, kształcąc się na retora i wykładając w Kartaginie, Rzymie i Mediolanie. Przez blisko dziewięć lat był związany z manicheizmem, żył w nieformalnym związku i miał syna. Przełom w jego życiu nastąpił w Mediolanie, pod wpływem kazań biskupa Ambrożego i lektury dzieł neoplatoników. Chrzest przyjął w noc paschalną z 24 na 25 kwietnia 387 roku, w wieku trzydziestu trzech lat. Jego matka, Monika, która towarzyszyła mu przez cały ten czas, zmarła kilka miesięcy później w Ostii, gdy wracali do Afryki.

Biskup i teolog

Święcenia kapłańskie przyjął w 391 roku w Hipponie, a około 395 roku został biskupem, którym pozostał aż do śmierci. Jego dorobek teologiczny w dużej mierze wynikał z licznych sporów: z manichejczykami o naturę zła, z donatystami o ważność sakramentów udzielanych przez niegodnych szafarzy oraz z pelagianami o łaskę i wolną wolę. Z tego ostatniego sporu wziął się jego przydomek „Doktor Łaski”. Zmarł 28 sierpnia 430 roku, podczas oblężenia Hippony przez Wandalów.

Dziedzictwo intelektualne

Najważniejszym dziełem Augustyna są Wyznania, pisane między 397 a 401 rokiem, uznawane za pierwszą w literaturze zachodniej autobiografię duchową. Opisuje w nich nie tylko wydarzenia, ale przede wszystkim swoje wewnętrzne przeżycia i refleksje. Inne ważne dzieło to O państwie Bożym, powstające przez trzynaście lat po złupieniu Rzymu w 410 roku. Augustyn odpowiadał w nim na zarzuty, że chrześcijaństwo osłabiło imperium, tworząc jednocześnie jeden z fundamentów zachodniej refleksji o polityce i historii.

Trzecim istotnym dziedzictwem Augustyna jest reguła zakonna, najstarsza na Zachodzie. Do dziś opierają się na niej augustianie, dominikanie, norbertanie i bonifratrzy.

„Stworzyłeś nas bowiem jako skierowanych ku Tobie. I niespokojne jest serce nasze, dopóki w Tobie nie spocznie.”

św. Augustyn, Wyznania I,1 (przekład Zygmunta Kubiaka)