Wspomnienie św. Dominika, prezbitera

8 sierpnia Kościół katolicki wspomina św. Dominika Guzmána, założyciela Zakonu Kaznodziejskiego. Wspomnienie to ma charakter obowiązkowy, a jego kolor liturgiczny to biel. Data ta nie odpowiada dniowi śmierci świętego, który zmarł 6 sierpnia 1221 roku, jednak ze względu na przypadające wówczas święto Przemienienia Pańskiego, obchód przeniesiono na 8 sierpnia.

Dominik Guzmán urodził się około 1170 roku w kastylijskiej Caleruedze. Początkowo pełnił funkcję kanonika regularnego w Osmie. W latach 1203-1206 towarzyszył swojemu biskupowi w podróżach po południowej Francji, gdzie zetknął się z ruchem katarów. Obserwacje życia katarów, którzy wyróżniali się ubóstwem i wędrownym trybem życia, skłoniły go do stworzenia nowego zakonu. Dominik doszedł do wniosku, że skuteczne głoszenie Ewangelii wymaga nie tylko ubóstwa, ale także solidnego przygotowania teologicznego, aby móc prowadzić dyskusje z przeciwnikami.

Pierwsza wspólnota dominikanów powstała około 1207 roku w Prouilhe, początkowo skupiając kobiety porzucające katarów. Oficjalne zatwierdzenie zakonu przez papieża Honoriusza III nastąpiło 22 grudnia 1216 roku. Dominikanie przyjęli regułę św. Augustyna, ale wprowadzili nowatorskie rozwiązania, takie jak obowiązkowe studia, możliwość zwolnienia z chóru dla uczących się oraz władza sprawowana przez wybieralne kapituły. Św. Dominik celowo rozsyłał pierwszych braci na uniwersytety w Paryżu i Bolonii, aby rozwijać ich kompetencje intelektualne.

Choć św. Dominik jest często kojarzony z różańcem, legenda o wręczeniu mu tej modlitwy przez Matkę Bożą powstała dopiero w XV wieku i nie ma potwierdzenia w najwcześniejszych źródłach. Bezsporny jest natomiast fakt, że dominikanie odegrali kluczową rolę w upowszechnieniu różańca w Europie.

Św. Dominik został kanonizowany przez papieża Grzegorza IX 3 lipca 1234 roku. Do Polski zakon dotarł jeszcze przed tą datą – według tradycji św. Jacek Odrowąż i bł. Czesław przyjęli habit z rąk samego założyciela. Pierwszy klasztor dominikanów w Polsce, Świętej Trójcy w Krakowie, powstał w 1222 roku.

Relikwie św. Dominika spoczywają w Bolonii, w grobowcu znanym jako Arca di San Domenico. Przez dwa stulecia nad jego kształtem pracowali wybitni artyści, w tym warsztat Nicoli Pisana i młody Michał Anioł, który wykonał do niego trzy niewielkie figury.

„Nie jest dla mnie powodem do chluby to, że głoszę Ewangelię. Świadom jestem ciążącego na mnie obowiązku. Biada mi, gdybym nie głosił Ewangelii!”

1 Kor 9,16