Wspomnienie Św. Dobrego Łotra

Wspomnienie Dobrego Łotra obchodzone jest 26 marca, choć nie figuruje w oficjalnym kalendarzu liturgicznym Kościoła. W Polsce data ta ma szczególne znaczenie, ponieważ Konferencja Episkopatu Polski w 2009 roku ustanowiła ten dzień Dniem Modlitw za Więźniów.

Podstawa kultu w Ewangelii

Kult Dobrego Łotra opiera się na fragmencie Ewangelii św. Łukasza, gdzie wspomniano o dwóch złoczyńcach ukrzyżowanych obok Jezusa. Jeden urągał, drugi zaś przyznał, że zasłużył na wyrok śmierci, i poprosił Jezusa: „Jezu, wspomnij na mnie, gdy przyjdziesz do swego królestwa”. Jezus odpowiedział mu natychmiast, co dało początek przekonaniu, że Dobry Łotr jest jedynym świętym kanonizowanym bezpośrednio przez Chrystusa.

Pochodzenie imienia Dyzma

W oryginalnych Ewangeliach nie podano imion ukrzyżowanych obok Jezusa. Imię Dyzma (lub Addmaz) pojawiło się dopiero w apokryficznej Ewangelii Nikodema, gdzie drugiemu skazańcowi nadano imię Gestas. Choć te imiona nie mają wartości historycznej, stały się częścią tradycji, podobnie jak legenda o wcześniejszym spotkaniu Dobrego Łotra ze Świętą Rodziną.

Dobry Łotr jako patron

Dobry Łotr jest patronem więźniów, skazanych na śmierć, kapelanów więziennych, konających oraz nawróconych. W Polsce 26 marca jest dniem duszpasterstwa więziennego – kapelani odprawiają Msze w zakładach karnych, a w parafiach modlitwy obejmują osadzonych, ich rodziny i ofiary przestępstw.

Znaczenie teologiczne

Katechizm Kościoła Katolickiego podkreśla, że słowa Jezusa skierowane do Dobrego Łotra są dowodem, iż decyzja o zbawieniu człowieka następuje już w momencie śmierci, a nie dopiero na końcu czasów. Scena ta jest również często przywoływana jako argument przeciwko przekonaniu, że na nawrócenie jest zawsze czas.

Ślady kultu w tradycji

W rzymskiej bazylice Świętego Krzyża Jerozolimskiego czczona jest belka uznawana za fragment krzyża Dobrego Łotra. W sztuce zachodniej jest on rozpoznawany po położeniu – zawsze stoi po prawej stronie Chrystusa, z twarzą zwróconą ku Niemu, w przeciwieństwie do Gestasa. Na ikonach wschodnich przedstawia się go jako pierwszego, który wszedł do raju.

„Jezus mu odpowiedział: «Zaprawdę, powiadam ci: Dziś ze Mną będziesz w raju».”

Łk 23,43