Dzień Jedności Ukrainy

22 stycznia obchodzony jest Dzień Jedności Ukrainy – święto państwowe upamiętniające zjednoczenie dwóch ukraińskich republik w jedno państwo. Data ta jest związana z dwoma wydarzeniami z lat 1918 i 1919, które położyły podwaliny pod współczesne rozumienie tego święta.

Dwa kluczowe wydarzenia z 22 stycznia

22 stycznia 1918 roku Ukraińska Centralna Rada ogłosiła w Kijowie IV Uniwersał, ogłaszający pełną niepodległość Ukraińskiej Republiki Ludowej. Rok później, również 22 stycznia, na placu Świętej Zofii w Kijowie proklamowano Akt Zjednoczenia, który połączył kijowską Ukraińską Republikę Ludową z Zachodnioukraińską Republiką Ludową proklamowaną we Lwowie. Choć dziś głównym symbolem święta jest akt z 1919 roku, obie rocznice obchodzone są tego samego dnia.

Historia ustanowienia święta

Dzień Jedności Ukrainy jako święto państwowe ustanowiono dekretem prezydenta Łeonida Kuczmy z 21 stycznia 1999 roku. W 2011 roku prezydent Wiktor Janukowycz połączył je z Dniem Wolności (22 listopada) w jedno „Święto Jedności i Wolności”. W 2014 roku prezydent Petro Poroszenko przywrócił Dzień Jedności Ukrainy w oryginalnej formie.

Symbolika święta dla Ukraińców

Mimo że na początku lat 20. XX wieku próba stworzenia niepodległej, zjednoczonej Ukrainy zakończyła się niepowodzeniem, data 22 stycznia stała się symbolem dążenia do wspólnej państwowości. Od 1990 roku, w rocznicę Aktu Zjednoczenia, organizowany jest „żywy łańcuch” – symboliczne połączenie ludzi od Kijowa po Lwów, powtarzane co roku jako wyraz jedności narodowej.

Obchody w Polsce

Dzień Jedności Ukrainy jest świętem ukraińskim, ale w Polsce bywa upamiętniany lokalnie, szczególnie w miastach z liczną społecznością ukraińską, takich jak Lublin, gdzie odbywają się uroczystości przy grobie żołnierzy Ukraińskiej Republiki Ludowej. Data ma też historyczny związek z Polską – w 1920 roku wojska URL pod dowództwem Semena Petlury były sojusznikiem Polski w wojnie z bolszewicką Rosją.

Przebieg obchodów

Głównym elementem obchodów jest żywy łańcuch, który w niektórych latach rozciąga się na wiele miast Ukrainy. Organizowane są również uroczystości państwowe, spotkania przy pomnikach związanych z historią URL oraz akcje edukacyjne przypominające kontekst powstania aktów z 1918 i 1919 roku.

Choć próba zjednoczenia z 1919 roku nie przetrwała ówczesnej sytuacji politycznej, sama idea wspólnej państwowości okazała się trwała. Dla historyków święto jest też przypomnieniem o kruchości państwowości w Europie Środkowo-Wschodniej na początku XX wieku, gdy republiki powstawały i znikały w krótkim czasie.

Dla historyków to też dobra lekcja o tym, jak krucha bywała państwowość w Europie Środkowej i Wschodniej na początku XX wieku – w ciągu zaledwie kilku lat na mapie pojawiały się i znikały republiki, których granice dziś trzeba odtwarzać ze starych dokumentów i map archiwalnych.

Ciekawostki

1. 22 stycznia 1918 roku, dokładnie rok wcześniej, Ukraińska Centralna Rada proklamowała niepodległość Ukraińskiej Republiki Ludowej.
2. W 2011 roku prezydent Wiktor Janukowycz połączył to święto z Dniem Wolności (22 listopada) w jedno „Święto Jedności i Wolności Ukrainy”, jednak w 2014 roku dekretem prezydenta Petra Poroszenki przywrócono osobny Dzień Jedności.
3. Pierwsze nieoficjalne obchody odbyły się już w 1939 roku w Karpato-Ukrainie, gdzie trzydziestotysięczna manifestacja uczciła 20. rocznicę Aktu Zjednoczenia.
4. 21 stycznia 1990 roku, w przeddzień rocznicy, patriotyczne organizacje zorganizowały „żywy łańcuch” ludzi łączący Kijów ze Lwowem.