Dzień Jedności Kaszubów

Najstarsza pisemna wzmianka o Kaszubach pojawiła się w bulli papieża Grzegorza IX z 19 marca 1238 roku, co upamiętnia obchodzony dzisiaj Dzień Jedności Kaszubów. Święto, choć stosunkowo młode, nawiązuje do jednego z najwcześniejszych udokumentowanych śladów tej grupy etnicznej w europejskich źródłach historycznych.

Znaczenie bulli papieskiej z 1238 roku

W dokumencie papież Grzegorz IX określił księcia szczecińskiego Bogusława I mianem „księcia Kaszub” (łac. dux Cassubiae), potwierdzając przy tym nadanie dóbr zakonowi joannitów pod Stargardem. Choć tytuł miał charakter formalny i nie odnosił się jeszcze do współczesnego rozumienia tożsamości etnicznej, dla współczesnych Kaszubów stał się symbolem ich historycznej obecności w Europie.

Początki święta

Pierwszy Dzień Jedności Kaszubów odbył się w 2004 roku w Gdańsku z inicjatywy uczniów uczących się języka kaszubskiego, którzy chcieli wspólnie poznać historię i tradycje swojego regionu. Od tamtej pory obchody organizowane są corocznie, z wyjątkiem lat 2020-2021 z powodu pandemii COVID-19, a głównymi organizatorami są m.in. Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, które co roku wybiera inną miejscowość na gospodarza.

Kaszubszczyzna jako odrębna tożsamość

Kaszubi zamieszkują głównie powiaty pucki, wejherowski, kartuski, kościerski i bytowski w województwie pomorskim. Ich język od 2005 roku ma w Polsce status języka regionalnego, jako jedyny w kraju. W czasie II wojny światowej niemiecki okupant próbował zgermanizować Kaszubów i zniszczyć ich tożsamość, jednak mimo represji kultura ta przetrwała i jest dziś aktywnie kultywowana.

Pielęgnowanie kaszubskiej odrębności

Oprócz Dnia Jedności Kaszubów, ważnym wydarzeniem jest Światowy Zjazd Kaszubów, który przypomina o wielowiekowej obecności tej grupy na Pomorzu. Region bywa nazywany „Szwajcarią Kaszubską” ze względu na malowniczą, pojezierną rzeźbę terenu. Mieszkańcy konsekwentnie pielęgnują swój język, muzykę i rękodzieło, mimo historycznych prób wynarodowienia.

Przebieg obchodów Dnia Jedności Kaszubów

Tradycyjne elementy święta to turniej gry w kaszubską „Baśkę”, kiermasze twórców ludowych i wystawy rękodzieła. Szkoły organizują Dni Kaszubskie, a w wielu miejscowościach tego dnia powiewa czarno-żółta flaga kaszubska. Warto posłuchać hymnu „Zemia Rodnô” lub odwiedzić jedno z miast gospodarzy obchodów, które co roku jest inne.

Język kaszubski dzieli się na kilka gwar, na tyle różniących się od siebie, że mieszkańcy odległych regionów potrafią rozpoznać pochodzenie rozmówcy. W szkołach Dzień Jedności Kaszubów bywa okazją do wspólnego śpiewania hymnu przez uczniów, co ma przypominać młodym, że przynależność do kaszubskiej społeczności nie wymaga formalnych deklaracji, lecz żywego zainteresowania jej historią.

Ciekawostki

1. Język kaszubski został w 2005 roku ustawowo uznany za jedyny język regionalny w Polsce.
2. W czasie II wojny światowej okupant hitlerowski dążył do germanizacji Kaszubów i wymordował niemal całą kaszubską elitę.
3. Symbolem regionu jest flaga w barwach czarno-żółtych, wciągana tego dnia na maszt na Górze Gradowej w Gdańsku.
4. Innym ważnym dla Kaszubów świętem jest Święto Flagi Kaszubskiej, obchodzone 18 sierpnia.