Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom

Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom obchodzony jest corocznie 10 września. Ustanowiony w 2003 roku, ma na celu zwrócenie uwagi na możliwość zapobiegania samobójstwom oraz podkreślenie znaczenia otwartej rozmowy o kryzysie psychicznym, która może uratować życie. Obchody koordynowane są przez kilka międzynarodowych organizacji zajmujących się zdrowiem psychicznym.

Początki Światowego Dnia Zapobiegania Samobójstwom

Inicjatywa powstała z inicjatywy Międzynarodowego Stowarzyszenia Zapobiegania Samobójstwom (IASP) we współpracy z WHO oraz Światową Federacją Zdrowia Psychicznego (WFMH). Podstawą były zalecenia WHO z 1999 roku, które wzywały kraje do prowadzenia kampanii zwiększających świadomość na temat zachowań samobójczych i wzmacniania krajowych strategii prewencyjnych. Obecnie w obchody angażuje się kilkadziesiąt państw na świecie.

Znaczenie otwartej rozmowy

Według szacunków WHO rocznie ponad 700 tysięcy osób odbiera sobie życie, co oznacza średnio jedną osobę co niespełna minutę. Hasło obchodów w latach 2024-2026 brzmi „Zmieniajmy narrację o samobójstwie”, co podkreśla, że otwarte i pozbawione oceny rozmowy o kryzysie psychicznym zmniejszają stygmatyzację i pomagają osobom w trudnej sytuacji szukać wsparcia. WHO zwraca uwagę na nierówny dostęp do pomocy – kraje o niskich dochodach często nie mają krajowych strategii prewencyjnych, podczas gdy niektóre państwa rozwinięte już je wdrażają. Ponadto, na każdą śmierć samobójczą przypada wiele niezgłoszonych prób i epizodów kryzysowych, które nie trafiają do statystyk, ponieważ osoby w kryzysie nie zawsze szukają pomocy.

Obchody w Polsce

W Polsce 10 września jest dniem kampanii edukacyjnych prowadzonych przez organizacje takie jak Polskie Towarzystwo Suicydologiczne. W ramach akcji przypomina się numery telefonów zaufania, szkoli nauczycieli, pracowników socjalnych i lekarzy w rozpoznawaniu sygnałów ostrzegawczych, a instytucje edukacyjne coraz częściej włączają temat profilaktyki samobójstw do programów szkolnych.

Jak reagować na myśli samobójcze?

• Traktuj taką rozmowę poważnie, nawet jeśli wydaje się żartobliwa.
• Pytania o myśli samobójcze nie „inspirują”, lecz otwierają drogę do pomocy.
• Nie zostawiaj osoby w kryzysie samej – pomóż jej znaleźć specjalistę.
• Bezpieczeństwo jest ważniejsze niż tajemnica – nie obiecuj, że nie powiesz nikomu.

Telefony zaufania w Polsce

W sytuacji kryzysu można skorzystać z telefonu zaufania dla dorosłych (116 123, czynny 14:00-22:00) lub całodobowego telefonu dla dzieci i młodzieży (116 111). W przypadku bezpośredniego zagrożenia życia należy dzwonić pod 112. Warto zapisać te numery na stałe, aby w kryzysie nie tracić czasu na ich szukanie. Światowy Dzień Zapobiegania Samobójstwom ma sens tylko wtedy, gdy czujność na sygnały kryzysu i otwartość w rozmowach stają się codziennością, a nie jednorazowym wydarzeniem.

Ciekawostki

1. Dzień koordynują wspólnie trzy organizacje: Międzynarodowe Stowarzyszenie Zapobiegania Samobójstwom (IASP), Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) i Światowa Federacja Zdrowia Psychicznego (WFMH).
2. Ograniczenie światowego wskaźnika samobójstw o jedną trzecią do 2030 roku jest jednym z celów zrównoważonego rozwoju ONZ oraz planu działania WHO na rzecz zdrowia psychicznego.
3. W Polsce działają dwa bezpłatne telefony zaufania w tym obszarze: 116 123 dla dorosłych i 116 111 dla dzieci i młodzieży.