Światowy Dzień Szympansa

Światowy Dzień Szympansa obchodzony jest 14 lipca, w rocznicę pierwszej wizyty Jane Goodall w rezerwacie Gombe Stream w Tanzanii w 1960 roku. To święto oddaje hołd tej wybitnej badaczce, ale także zwraca uwagę na konieczność ochrony szympansów, naszych najbliższych krewnych w królestwie zwierząt. Dzień ten jest obchodzony głównie przez organizacje zajmujące się ochroną naczelnych, ogrody zoologiczne oraz sanktuaria.

Początek wielkiej przygody

14 lipca 1960 roku Jane Goodall, młoda Brytyjka bez formalnego wykształcenia naukowego, dotarła do rezerwatu Gombe z namiotem, talerzami i matką jako towarzyszką. Miejscowi obawiali się o jej bezpieczeństwo. Zadanie powierzył jej Louis Leakey, który wierzył, że poradzi sobie z obserwacją szympansów. Goodall nie tylko poradziła sobie, ale osiągnęła przełomowe wyniki. Jej badania obaliły przekonanie, że tylko ludzie potrafią wytwarzać i używać narzędzi. Zaobserwowała szympansy, które obdzierały gałązki z liści, by łowić termity. To odkrycie zrewolucjonizowało naukowe postrzeganie różnic między człowiekiem a zwierzętami. Goodall spędziła w Gombe kolejne 15 lat, dokumentując zarówno pozytywne, jak i negatywne aspekty życia szympansów, w tym konflikty między grupami.

Powstanie Światowego Dnia Szympansa

Święto zostało zainicjowane w 2018 roku przez koalicję organizacji, w skład której weszły Jane Goodall Institute, North American Primate Sanctuary Alliance, Liberia Chimpanzee Rescue & Protection oraz Lincoln Park Zoo. Data 14 lipca nawiązuje do 58. rocznicy rozpoczęcia przez Goodall najdłuższej na świecie ciągłej obserwacji dzikich szympansów, kontynuowanej do dziś w Parku Narodowym Gombe Stream.

Dlaczego szympansy potrzebują ochrony?

Szympansy dzielą z ludźmi 98% materiału genetycznego i wykazują złożone zachowania społeczne, emocjonalne przywiązania oraz coś na kształt kultury. Mimo to ich populacja dramatycznie maleje. Według szacunków Jane Goodall Institute, na początku XX wieku żyło około miliona dzikich szympansów, dziś jest ich około 340 tysięcy. Główne zagrożenia to utrata siedlisk, choroby przenoszone przez ludzi oraz nielegalny handel. Część populacji przetrwała tylko na obszarach chronionych, ale ich ochrona wymaga wsparcia lokalnych społeczności.

Jak obchodzony jest ten dzień?

Obchody Światowego Dnia Szympansa mają charakter edukacyjny i ochronny:

• ogrody zoologiczne organizują specjalne pokazy i wzbogacenia środowiskowe dla szympansów,
• organizacje ochrony przyrody prowadzą kampanie informacyjne w mediach społecznościowych,
• sanktuaria otwierają swoje ośrodki dla odwiedzających lub zbierają fundusze,
• szkoły i uczelnie organizują prelekcje o badaniach Goodall i współczesnej ochronie naczelnych.

Aby uczcić ten dzień, nie trzeba jechać do Tanzanii. Wystarczy wesprzeć sprawdzoną organizację zajmującą się ochroną szympansów lub poświęcić chwilę na zapoznanie się z odkryciami Jane Goodall.

Ciekawostki

1. Święto zainicjowała koalicja organizacji, w tym Jane Goodall Institute, Lincoln Park Zoo oraz Liberia Chimpanzee Rescue & Protection.
2. Jane Goodall miała 26 lat, gdy 14 lipca 1960 roku po raz pierwszy postawiła stopę w rezerwacie Gombe Stream w Tanzanii.
3. To badania Goodall jako pierwsze udokumentowały, że dzikie szympansy potrafią wytwarzać i używać narzędzi do zdobywania termitów.
4. Według szacunków Jane Goodall Institute liczba dzikich szympansów spadła z około miliona na początku XX wieku do około 340 tysięcy dzisiaj.