Światowy Dzień Dzikiej Przyrody

Światowy Dzień Dzikiej Przyrody obchodzony jest 3 marca. Został ustanowiony przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w grudniu 2013 roku, a data upamiętnia podpisanie konwencji waszyngtońskiej CITES 3 marca 1973 roku – umowy regulującej międzynarodowy handel zagrożonymi gatunkami.

Geneza Światowego Dnia Dzikiej Przyrody

Pomysł na święto powstał w Tajlandii podczas konferencji stron CITES w Bangkoku w 2013 roku. Rezolucję przyjęto 20 grudnia tego samego roku, a pierwsze obchody odbyły się 3 marca 2014 roku. Każda edycja poświęcona jest innemu hasłu, skupiającemu się na konkretnej grupie zwierząt, ekosystemie lub aspekcie ochrony przyrody.

Czym jest konwencja CITES i dlaczego wyznacza datę obchodów

CITES to Konwencja o międzynarodowym handlu dzikimi zwierzętami i roślinami gatunków zagrożonych wyginięciem, podpisana w Waszyngtonie. Gatunki są wpisywane do załączników, które określają, czy handel jest zakazany, czy dopuszczalny za zezwoleniem. Dzięki niej celnicy mogą zatrzymać nielegalne pamiątki, takie jak kość słoniowa, róg nosorożca czy storczyki. Polska jest stroną konwencji, a przepisy dotyczą także turystów.

Skala problemu nielegalnego handlu dziką przyrodą

Nielegalny handel dziką przyrodą to jeden z największych rynków przestępczych świata, obok handlu bronią i narkotykami. Kłusownictwo, wycinka lasów, osuszanie mokradeł i gatunki inwazyjne działają równolegle. Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody prowadzi Czerwoną Listę gatunków zagrożonych, która jest wiarygodnym źródłem informacji. W obchodach często porusza się też temat gatunków niefotogenicznych, takich jak nietoperze czy płazy, których ochrona jest równie ważna dla ekosystemów.

Polski przykład sukcesu: żubr

Historia żubra to dowód na skuteczność ochrony gatunków. Ostatni wolno żyjący żubr został zabity w 1919 roku, a gatunek przetrwał tylko w hodowlach. Dzięki programowi odbudowy populacji żubry wróciły na wolność. Podobne sukcesy dotyczą bobra i sokoła wędrownego, które również zostały przywrócone do polskiej przyrody.

Jak obchodzić Światowy Dzień Dzikiej Przyrody

Święto można uczcić na różne sposoby, nawet bez wyjazdu w teren:

• sprawdzenie przed podróżą, jakich pamiątek nie wolno przywozić z danego kraju;
• odwiedzenie lokalnego rezerwatu lub parku krajobrazowego i przejście oznakowanego szlaku;
• udział w programach nauki obywatelskiej, takich jak liczenie ptaków;
• tworzenie przyjaznych przyrodzie przestrzeni w ogrodzie (np. pozostawienie fragmentu łąki);
• sprawdzanie legalności pochodzenia egzotycznych zwierząt przed ich zakupem.

Światowy Dzień Dzikiej Przyrody to okazja do refleksji nad własnym wpływem na przyrodę, ale ochrona gatunków wymaga codziennych działań, a nie tylko jednorazowych akcji.

Ciekawostki

1. Propozycja ustanowienia dnia padła podczas konferencji stron CITES w Bangkoku, a formalnie przyjęto ją rezolucją ONZ w grudniu 2013 roku.
2. Każda edycja ma inne hasło przewodnie poświęcone wybranej grupie gatunków lub ekosystemowi.
3. Ostatni wolno żyjący żubr w Puszczy Białowieskiej zginął w 1919 roku, a gatunek odtworzono z osobników hodowlanych.