Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego obchodzony jest 21 lutego, a jego celem jest promowanie różnorodności językowej i prawa każdego człowieka do nauki oraz posługiwania się własnym językiem. Został ustanowiony przez UNESCO w 1999 roku, a od 2000 roku obchodzony jest na całym świecie. Data ta nie jest przypadkowa – nawiązuje do tragicznych wydarzeń historycznych, które miały miejsce w Dhace, obecnej stolicy Bangladeszu.

Pochodzenie daty 21 lutego

21 lutego 1952 roku w Dhace policja otworzyła ogień do studentów protestujących w obronie języka bengalskiego. Władze ówczesnego Pakistanu Wschodniego chciały zastąpić bengalski językiem urdu jako jedynym urzędowym. W wyniku tych starć zginęło kilku demonstrantów. Od tamtej pory Bangladesz obchodzi ten dzień jako Dzień Męczenników Języka. To właśnie na wniosek Bangladeszu UNESCO przyjęło tę datę jako Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego.

Lokalne wydarzenie o globalnym znaczeniu

Bangladesz zgłosił propozycję ustanowienia święta podczas Konferencji Generalnej UNESCO w Paryżu 17 listopada 1999 roku. Organizacja przyjęła ją bez sprzeciwu, a pierwsze globalne obchody odbyły się 21 lutego 2000 roku. Od tego czasu Dzień Języka Ojczystego zyskał ogromne znaczenie, wykraczając poza lokalny kontekst bengalski i obejmując wszystkie języki świata, w tym te rzadko używane.

Znaczenie ochrony języków

Według szacunków UNESCO na świecie mówi się obecnie ponad 7 tysiącami języków, z czego około 3 tysiące jest zagrożonych wymarciem przed końcem XXI wieku. Każdy język to unikalny sposób postrzegania i opisywania świata, dlatego UNESCO traktuje ochronę języków jako równie ważną jak ochronę zabytków czy zagrożonych gatunków.

Wielojęzyczność jako norma

Choć w Polsce jednojęzyczność bywa postrzegana jako coś oczywistego, w skali globalnej jest raczej wyjątkiem. Kraje takie jak Indie (22 języki urzędowe) czy Szwajcaria (cztery języki narodowe) pokazują, że wielojęzyczność jest powszechna. W wielu regionach świata, zwłaszcza w Afryce, ludzie na co dzień posługują się kilkoma językami – lokalnym, regionalnym, narodowym, a często także językiem pozostawionym przez kolonialną przeszłość. Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego przypomina, że znajomość wielu języków nie jest wyjątkiem, lecz codziennością dla wielu osób na świecie.

Jak uczcić Międzynarodowy Dzień Języka Ojczystego

Nie potrzeba znać rzadkiego języka, aby włączyć się w obchody:

• Nauczyć się kilku słów w języku regionalnym swojego kraju – w Polsce może to być np. kaszubski, oficjalnie uznany za język regionalny.
• Zapytać starszych członków rodziny o gwarę lub dialekt, którym posługiwali się w dzieciństwie.
• Sprawdzić, ile języków jest używanych w okolicy – wynik może być zaskakujący.
• Zastanowić się, czy dzieci w rodzinie mają kontakt z językiem dziadków, jeśli różnił się on od języka używanego na co dzień.

Dzień Języka Ojczystego przypomina, że język, którym posługujemy się na co dzień, dla innych był czasem powodem do walki i poświęcenia.

„Granice mojego języka oznaczają granice mojego świata.”

Ludwig Wittgenstein, Traktat logiczno-filozoficzny

Ciekawostki

1. Na świecie używa się dziś ponad 7 tysięcy języków, z czego blisko 43 procent uznaje się za zagrożone.
2. Bangladesz obchodzi 21 lutego również jako własne, narodowe święto - Dzień Męczenników Języka.
3. Kaszubski to jedyny język regionalny oficjalnie uznany w Polsce.