Międzynarodowy Dzień Jazzu

Międzynarodowy Dzień Jazzu obchodzony 30 kwietnia to święto o oficjalnym rodowodzie, ustanowione przez UNESCO, z Herbie Hancockiem jako jego twarzą. Jego celem jest ukazanie jazzu jako narzędzia dialogu międzykulturowego, a nie tylko jako gatunku muzycznego. Obchody odbywają się w niemal wszystkich krajach świata, od wielkich metropolii po małe miasteczka.

Jazz jako muzyka bez granic

Jazz powstał na przełomie XIX i XX wieku w Nowym Orleanie, wywodząc się z afroamerykańskich tradycji muzycznych, takich jak blues, spirituals i muzyka marszowa. W XX wieku stał się czymś więcej niż tylko gatunkiem muzycznym. Podczas zimnej wojny audycje Voice of America poświęcone jazzowi docierały za żelazną kurtynę, a dla słuchaczy w Europie Wschodniej, w tym w Polsce, jazz stał się symbolem wolności i kontaktu z kulturą zachodnią, mimo oficjalnej niechęci władz, które traktowały tę muzykę z podejrzliwością jako przejaw obcej ideologii.

Jak powstało to święto

UNESCO ustanowiło Międzynarodowy Dzień Jazzu w listopadzie 2011 roku, a inicjatorem był Herbie Hancock, który w lipcu 2011 roku został mianowany Ambasadorem Dobrej Woli UNESCO do spraw Dialogu Międzykulturowego. Pierwsze oficjalne obchody odbyły się 30 kwietnia 2012 roku, a rok później ONZ oficjalnie wpisała je do swojego kalendarza świąt.

Dlaczego akurat 30 kwietnia

Data nie jest przypadkowa, choć UNESCO podkreśla, że nie ma formalnego powiązania między obiema inicjatywami. W Stanach Zjednoczonych cały kwiecień to Miesiąc Doceniania Jazzu, ustanowiony przez Smithsonian Institution. Międzynarodowy Dzień Jazzu, wypadający w jego ostatnim dniu, naturalnie domyka ten okres i przenosi go na poziom globalny.

Zasięg, jakim niewiele świąt może się pochwalić

Skala obchodów jest imponująca: w 2019 roku wydarzenia związane z Dniem Jazzu odbyły się we wszystkich 195 krajach członkowskich ONZ, a w kolejnych latach niezależne obchody organizowało ponad 180 państw. Rocznie w obchody włącza się blisko 190 krajów. Polska ma długą i udokumentowaną relację z jazzem, czego przykładem jest Jazz Jamboree w Warszawie, jeden z najstarszych festiwali jazzowych w Europie, organizowany nieprzerwanie od 1958 roku.

Jak uczcić ten dzień

Najprościej – posłuchać jazzu, i to niekoniecznie tego najbardziej oczywistego:

• Sprawdzić program lokalnego klubu jazzowego na wieczór 30 kwietnia.
• Sięgnąć po nagranie spoza utartego kanonu, na przykład jazz z Europy Wschodniej z lat 60.
• Obejrzeć transmisję globalnego koncertu UNESCO, jeśli akurat się odbywa.

Międzynarodowy Dzień Jazzu pokazuje, że muzyka może być narzędziem dyplomacji kulturalnej i porozumienia między narodami. Warto poświęcić jej więcej uwagi niż zwykle.

„Jeśli musisz pytać, czym jest jazz, nigdy się tego nie dowiesz.”

przypisywane Louisowi Armstrongowi

Ciekawostki

1. Pomysłodawcą święta był pianista jazzowy Herbie Hancock, Ambasador Dobrej Woli UNESCO do spraw Dialogu Międzykulturowego.
2. Warszawski festiwal Jazz Jamboree, jeden z najstarszych w Europie, działa nieprzerwanie od 1958 roku.
3. Datę 30 kwietnia wybrano tak, by zamykała amerykański Miesiąc Doceniania Jazzu, obchodzony przez cały kwiecień.