Święto Służby Więziennej

Święto Służby Więziennej obchodzone jest 29 czerwca. To dzień dedykowany formacji odpowiedzialnej za wykonywanie kar pozbawienia wolności i tymczasowego aresztowania, podległej Ministrowi Sprawiedliwości. Nie jest to dzień ustawowo wolny od pracy – zakłady karne, areszty i inne instytucje działają normalnie. Data ta obowiązuje od 2022 roku; wcześniej, od 2010 roku, święto przypadało 8 lutego.

Dlaczego zmieniono datę święta?

To rzadki przypadek w polskim kalendarzu: święto państwowej formacji przeniesiono na inny dzień. Ustawa z 2010 roku wyznaczyła obchody na 8 lutego, w rocznicę dekretu Naczelnika Państwa z 1919 roku, który ustanowił tymczasowe przepisy więzienne. W 2022 roku zmieniono przepis i święto przesunięto na 29 czerwca, związane z patronem formacji – świętym Pawłem Apostołem. Rocznica lutowa pozostaje jednak w kalendarzu jako Dzień Tradycji Służby Więziennej, poświęcony historii formacji. Oznacza to dwie daty i dwa różne charaktery obchodów: uroczyste w czerwcu i historyczne w lutym.

Więziennictwo II Rzeczypospolitej

Dekret z 1919 roku zapoczątkował budowę jednolitego systemu więziennictwa. Państwo przejęło zakłady odziedziczone po zaborcach i zaczęło je ujednolicać. W okresie stalinowskim więziennictwo stało się narzędziem represji, a współczesna Służba Więzienna funkcjonuje na podstawie ustawy z 2010 roku, określającej ją jako umundurowaną i uzbrojoną formację podległą Ministrowi Sprawiedliwości.

Zadania Służby Więziennej

Zakres obowiązków jest szerszy niż tylko pilnowanie więźniów. Funkcjonariusze odpowiadają za ochronę zakładów karnych, konwojowanie osadzonych oraz oddziaływania penitencjarne, takie jak zajęcia, nauka i praca mające na celu resocjalizację. W formacji pracują także psycholodzy, wychowawcy i personel medyczny. Do zadań należy również nadzór nad systemem dozoru elektronicznego i zatrudnieniem osadzonych. Funkcjonariusze pełnią służbę w systemie zmianowym, także w święta.

Czy 29 czerwca jest dniem wolnym od pracy?

Nie. Święto Służby Więziennej nie jest dniem ustawowo wolnym od pracy. Sklepy, szkoły i urzędy działają normalnie, a funkcjonariusze pełnią służbę, ponieważ zakłady karne pracują bez przerwy. Obchody przybierają formę uroczystych zbiórek w jednostkach oraz uroczystości centralnych z udziałem kierownictwa resortu. Wręczane są awanse, odznaczenia i ślubowania nowych funkcjonariuszy.

Zawód, o którym mało kto wie

Służba Więzienna jest formacją mało widoczną w przestrzeni publicznej. Praca odbywa się za murami, a kontakt z funkcjonariuszami jest rzadki. To także służba wymagająca szczególnej odporności psychicznej, ze względu na długotrwały kontakt z przestępcami i łączenie funkcji ochronnych z wychowawczymi. Tematy takie jak przeludnienie w jednostkach czy wypalenie zawodowe są regularnie podnoszone przy okazji święta.

Jak uczcić ten dzień?

Dla osób spoza formacji dostępne są muzea i miejsca pamięci, takie jak Muzeum Żołnierzy Wyklętych i Więźniów Politycznych PRL w Warszawie. Osoby zainteresowane służbą mogą sprawdzić nabory prowadzone przez okręgowe inspektoraty. Rodziny funkcjonariuszy mogą uczestniczyć w uroczystych zbiórkach. Dla tych, którzy chcą zrozumieć system penitencjarny, warto zapoznać się z raportami Rzecznika Praw Obywatelskich z wizytacji miejsc pozbawienia wolności.

Chronologia

Najczęstsze pytania