Światowy Dzień Celnictwa

Światowy Dzień Celnictwa obchodzony jest 26 stycznia i stanowi święto zawodowe funkcjonariuszy oraz administracji celnych na całym świecie. Data ta upamiętnia pierwsze posiedzenie Rady Współpracy Celnej, które odbyło się 26 stycznia 1953 roku w Brukseli. Organizacja ta działa obecnie pod nazwą Światowa Organizacja Celna (WCO), a obchody wprowadzono w 1983 roku.

Rola Światowej Organizacji Celnej

WCO zrzesza ponad 180 administracji celnych, które obsługują większość światowego handlu. W 1994 roku organizacja zmieniła nazwę z Rady Współpracy Celnej. Jej kluczowym osiągnięciem jest Zharmonizowany System oznaczania i kodowania towarów, umożliwiający jednolite klasyfikowanie produktów na granicach. Co roku WCO wyznacza hasło przewodnie obchodów, wokół którego krajowe służby celne organizują wydarzenia, takie jak odznaczenia, awanse czy podsumowania statystyk.

Zakres obowiązków celnika

Praca celnika wykracza poza kontrolę bagażu na lotniskach. Obejmuje:

• pobór ceł, akcyzy i podatku od importu, co stanowi istotny wkład w dochody budżetu państwa;
• zwalczanie przemytu, w tym nielegalnego handlu papierosami, narkotykami, bronią czy niezgłoszoną gotówką;
• ochronę własności intelektualnej i zatrzymywanie podróbek;
• kontrolę handlu gatunkami chronionymi w ramach konwencji CITES;
• analizę ryzyka na podstawie zgłoszeń, prowadzoną przed fizyczną kontrolą przesyłek.

Nowoczesna służba celna opiera się na analizie danych, a fizycznej kontroli poddawany jest jedynie niewielki odsetek przesyłek wybranych przez systemy oceniające ryzyko.

Polski kontekst służby celnej

W Polsce zadania celne realizuje Krajowa Administracja Skarbowa (KAS), powołana w 2017 roku z połączenia administracji podatkowej, kontroli skarbowej i Służby Celnej. Polska granica wschodnia, będąca jednocześnie granicą UE, jest jednym z najbardziej obciążonych odcinków celnych Wspólnoty, obok portów w Gdańsku i Gdyni oraz lotniskowych oddziałów obsługujących handel elektroniczny. Środowisko celne ma również swojego patrona – św. Mateusza, wspominanego 21 września.

Historia cła

Opłaty celne mają długą historię, sięgającą starożytności – Mezopotamii, Egiptu i Rzymu. W średniowiecznej Polsce funkcjonowały komory celne, a miasta takie jak Kraków i Wrocław korzystały z prawa składu, wymuszającego wystawienie towaru na sprzedaż. Handel zawsze wiązał się z opłatami za prawo przejazdu.

Jak uczcić Światowy Dzień Celnictwa

Osoby spoza branży mogą uczcić to święto, zwracając uwagę na przepisy celne. Przesyłki spoza UE podlegają opodatkowaniu od pierwszej wartości, a cło naliczane jest powyżej 150 euro. Warto również zapoznać się z limitami wwozu alkoholu i wyrobów tytoniowych oraz zasadami zgłaszania gotówki przy przekraczaniu granicy, aby uniknąć niepotrzebnych mandatów.

Ciekawostki

1. Zharmonizowany System opisuje towar sześciocyfrowym kodem rozpoznawanym przez służby celne na całym świecie.
2. Rada Współpracy Celnej przyjęła nazwę Światowa Organizacja Celna dopiero w 1994 roku.
3. Patronem celników jest święty Mateusz, przed powołaniem na apostoła poborca podatkowy.