Światowy Dzień Chłodnictwa

Światowy Dzień Chłodnictwa obchodzony jest 26 czerwca, co upamiętnia urodziny Williama Thomsona, znanego jako lord Kelvin, wynalazcy skali temperatury. Święto to, zainicjowane w 2019 roku, ma na celu zwrócenie uwagi na znaczenie technologii chłodniczej, która jest często niedoceniana, dopóki nie przestanie działać. Chłodnictwo wpływa nie tylko na przechowywanie żywności w domach, ale także na kluczowe sektory, takie jak medycyna, transport czy przemysł.

Łańcuch chłodniczy, obejmujący utrzymanie niskich temperatur na każdym etapie dystrybucji, jest niezbędny dla bezpieczeństwa żywności, krwi, leków i szczepionek. Jego przerwanie może mieć poważne konsekwencje. Problem marnowania żywności pokazuje, jak ważne jest efektywne chłodzenie – według FAO, około jedna trzecia produkowanej żywności nie trafia na stoły, a w regionach bez odpowiedniej infrastruktury wiele zbiorów psuje się przed dotarciem na rynek.

Historia chłodnictwa sięga czasów przedtechnologicznych, gdy lód transportowano statkami, co wiązało się z dużymi stratami. Przełomem było wynalezienie sprężarki w 1834 roku przez Jacoba Perkinsa, która do dziś stanowi podstawę działania urządzeń chłodniczych. W XIX wieku Carl von Linde zastosował sprężarkę amoniakalną w browarnictwie, umożliwiając produkcję piwa niezależnie od pór roku. Lodówki elektryczne stały się powszechne w domach dopiero w XX wieku.

W latach 30. XX wieku wprowadzono freony, które początkowo uznawano za bezpieczne, ale później okazały się szkodliwe dla warstwy ozonowej. Protokół montrealski z 1987 roku doprowadził do ich wycofania. Zastąpiono je związkami HFC, które choć bezpieczne dla ozonu, są silnymi gazami cieplarnianymi. Poprawka z Kigali z 2016 roku ograniczyła ich stosowanie, a obecnie branża wraca do naturalnych czynników, takich jak amoniak, dwutlenek węgla i propan.

W codziennym użytkowaniu lodówek ważne są odpowiednie temperatury (4°C w chłodziarce i -18°C w zamrażarce), unikanie wkładania gorących potraw, dbanie o szczelność drzwi, regularne czyszczenie skraplacza oraz zapewnienie odpowiedniej wentylacji. Szron w zamrażarce działa jak izolacja, ale zbyt gruba warstwa zwiększa zużycie energii.

Światowy Dzień Chłodnictwa to okazja, by zwrócić uwagę na znaczenie tej technologii. Warto poświęcić czas na przegląd własnej lodówki, sprawdzenie temperatur, uporządkowanie przechowywanej żywności i odkurzenie urządzenia. To nie tylko wpłynie na rachunki, ale także na bezpieczeństwo żywności. Warto również docenić pracę serwisantów, których rola jest kluczowa dla utrzymania łańcucha chłodniczego w przemyśle i handlu.

Ciekawostki

1. Zanim powstały sprężarki, lód wycinano zimą z jezior i przewożono statkami do ciepłych krajów, godząc się na ogromne straty w transporcie.
2. Protokół montrealski z 1987 roku, który wycofał freony, uchodzi za jedną z najskuteczniejszych umów środowiskowych w historii.
3. Pierwsze maszyny chłodnicze Carla von Linde trafiły do browarów, bo to piwowarzy najbardziej potrzebowali niezależności od pór roku.