Dzień Ostrego Sosu

Dzień Ostrego Sosu obchodzony jest corocznie 22 stycznia jako nieoficjalne święto dla miłośników pikantnych smaków. Choć nie ma oficjalnego organizatora ani pomysłodawcy, święto zyskało popularność dzięki internetowym kalendarzom świąt tematycznych.

Historia ostrego sosu

Papryka chili była wykorzystywana w Meksyku i Ameryce Środkowej na długo przed Kolumbem. Nowoczesna historia komercyjnych ostrych sosów zaczęła się w 1868 roku, gdy Edmund McIlhenny rozpoczął produkcję sosu Tabasco na wyspie Avery Island w Luizjanie. Od tamtej pory ostre sosy stały się globalnym produktem, oferującym tysiące odmian i marek.

Skala Scoville’a

Ostrość papryki i sosów mierzy się w jednostkach Scoville’a (SHU), opracowanych w 1912 roku przez Wilbura Scoville’a. Jalapeño ma zwykle 2500-8000 SHU, habanero może przekraczać 300 000 SHU, a rekordzista – Carolina Reaper – osiąga ponad 2 000 000 SHU, co potwierdza Księga rekordów Guinnessa.

Sriracha i nowa fala

Sriracha stała się jednym z najpopularniejszych ostrych sosów ostatnich dekad. Wprowadził ją wietnamski imigrant David Tran w Kalifornii na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, zakładając firmę Huy Fong Foods. Charakterystyczna butelka z kogutem stała się globalnym symbolem, a sos doczekał się licznych naśladowców.

Dlaczego pieczenie po ostrym jedzeniu jest uzależniające

Za uczucie pieczenia odpowiada kapsaicyna, związek chemiczny obecny w papryce chili. Drażni on receptory bólowe, przez co mózg odbiera ostry smak jak poparzenie, choć fizycznie nie dochodzi do uszkodzenia tkanek. W reakcji organizm uwalnia endorfiny, które wywołują uczucie euforii, tłumacząc, dlaczego niektórzy sięgają po ostre sosy regularnie.

Ostre sosy w Polsce

W Polsce ostre sosy przez lata kojarzyły się głównie z kuchnią meksykańską, ale w ostatnich latach zyskują na popularności. Powstają specjalistyczne sklepy z sosami chili, a lokalni producenci eksperymentują z rodzimymi odmianami papryki. Mimo to rynek pozostaje niszowy w porównaniu z USA czy Meksykiem.

Jak świętować Dzień Ostrego Sosu

Nie trzeba sięgać po najostrzejsze sosy, by uczcić ten dzień. Można spróbować sosów z innych kuchni, np. koreańskiej, karaibskiej czy etiopskiej, przygotować własny sos na bazie świeżej papryki i octu lub sprawdzać etykiety i wartość SHU przed dodaniem sosu do potrawy.

Ostre sosy to jeden z nielicznych dodatków, które wywołują fizyczną reakcję organizmu, a mimo to cieszą się ogromną popularnością na całym świecie.

Ciekawostki

1. Sos Tabasco produkowany jest od 1868 roku na tej samej wyspie w Luizjanie - Avery Island - przez tę samą rodzinę McIlhenny.
2. Skalę ostrości papryk opracował w 1912 roku farmaceuta Wilbur Scoville, testując rozcieńczenia ekstraktu z papryki na grupie ochotników.
3. Charakterystyczna sriracha z kogutem na etykiecie powstała w Kalifornii za sprawą wietnamskiego imigranta Davida Trana.