Światowy Dzień Środowiska

Światowy Dzień Środowiska, obchodzony corocznie 5 czerwca, jest największym na świecie wydarzeniem poświęconym ekologii, angażującym społeczności w ponad stu krajach. Ustanowiony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1972 roku, po pierwszym globalnym szczycie środowiskowym w Sztokholmie, dzień ten co roku ma innego gospodarza i temat przewodni.

Geneza Światowego Dnia Środowiska: konferencja w Sztokholmie

Początki Światowego Dnia Środowiska sięgają Konferencji Narodów Zjednoczonych w sprawie Środowiska Człowieka, która odbyła się w Sztokholmie w dniach 5-16 czerwca 1972 roku. Wzięło w niej udział 113 państw i ponad 400 organizacji pozarządowych. Efektem konferencji była Deklaracja Sztokholmska, zawierająca 26 zasad ochrony środowiska, oraz powołanie Programu Narodów Zjednoczonych ds. Środowiska (UNEP).

Skąd wzięła się data 5 czerwca

Zgromadzenie Ogólne ONZ ustanowiło Światowy Dzień Środowiska 15 grudnia 1972 roku, wybierając datę otwarcia konferencji sztokholmskiej – 5 czerwca. Pierwsze obchody miały miejsce w 1973 roku. UNEP, organizacja koordynująca obchody, ma siedzibę w Nairobi, Kenia.

Jak obchodzi się ten dzień na świecie i w Polsce

Każdego roku inny kraj pełni rolę gospodarza głównych obchodów, współpracując z UNEP przy wyborze tematu przewodniego. Wydarzenia obejmują transmisje na żywo w internecie, lokalne inicjatywy, takie jak sadzenie drzew czy debaty o polityce klimatycznej. W Polsce obchody organizują szkoły, samorządy i organizacje ekologiczne, angażując się w akcje sprzątania, sadzenia drzew i edukacji ekologicznej.

Co zmieniło się od 1972 roku

Konferencja sztokholmska zapoczątkowała globalną dyskusję o środowisku, skupiając kraje uprzemysłowione i rozwijające się. Kolejne wydarzenia, takie jak Szczyt Ziemi w Rio (1992) i Porozumienie Paryskie (2015), kontynuowały ten proces. Światowy Dzień Środowiska przypomina, że troska o planetę jest ciągłym wyzwaniem.

Pomysły na ten dzień

Obchody można włączyć w codzienne życie, np. poprzez:

• analizę tygodniowego śladu śmieciowego i wprowadzenie zmian,
• udział w lokalnych akcjach sprzątania lub sadzenia drzew,
• ograniczenie korzystania z samochodu na rzecz roweru lub transportu publicznego.

Choć Światowy Dzień Środowiska nie rozwiąże problemów klimatycznych w jeden dzień, może być impulsem do działania, które – gdy podejmie je wiele osób – przyniesie wymierne efekty.

„Nie odziedziczyliśmy Ziemi po naszych przodkach, pożyczyliśmy ją od naszych dzieci.”

przysłowie ludowe, popularne w wielu tradycjach

Ciekawostki

1. UNEP, organizacja odpowiedzialna za obchody, ma siedzibę w Nairobi - to jedyna agenda ONZ, której centrala mieści się w kraju rozwijającym się.
2. Konferencję sztokholmską zorganizował kanadyjski dyplomata Maurice Strong na zlecenie ówczesnego sekretarza generalnego ONZ, U Thanta.
3. Deklaracja Sztokholmska do dziś jest punktem odniesienia dla późniejszych traktatów środowiskowych, między innymi Protokołu Montrealskiego i Porozumienia Paryskiego.