Środa Popielcowa

Środa Popielcowa, znana również jako Popielec, inauguruje okres Wielkiego Postu. Jej data jest ściśle związana z Wielkanocą i przypada na 46 dni przed nią, co oznacza, że może wypaść między 4 lutego a 10 marca. Różnica między 40 dniami postu a 46 dniami kalendarzowymi wynika z faktu, że sześć niedziel w tym okresie nie jest dniami postnymi, ponieważ każda niedziela upamiętnia zmartwychwstanie Chrystusa.

Symbolika popiołu

Kluczowym elementem obchodów jest obrzęd posypania głów popiołem. Popiół ten nie jest przypadkowy – od XI wieku, za pontyfikatu Urbana II, pozyskuje się go ze spalonych palm poświęconych w Niedzielę Palmową w poprzednim roku. W ten sposób powstaje symboliczny cykl: to, co rok wcześniej było znakiem triumfu i radości podczas wjazdu Jezusa do Jerozolimy, teraz staje się symbolem przemijania i pokuty.

Podczas posypania głów kapłan wypowiada jedną z dwóch formuł: „Nawracajcie się i wierzcie w Ewangelię” lub „Prochem jesteś i w proch się obrócisz”. Pierwsza formuła podkreśla wezwanie do nawrócenia, druga natomiast przypomina o ludzkiej kondycji i przemijalności.

Post ścisły w Środę Popielcową

Środa Popielcowa to jeden z zaledwie dwóch dni w roku, obok Wielkiego Piątku, w którym obowiązuje post ścisły. Polega on na spożyciu jednego posiłku do syta oraz powstrzymaniu się od jedzenia mięsa. Obowiązek ten dotyczy osób pełnoletnich do 60. roku życia, z wyjątkiem chorych lub osób znajdujących się w innych uzasadnionych sytuacjach.

Frekwencja w kościołach

Choć Środa Popielcowa nie jest świętem nakazanym – katolicy nie mają obowiązku uczestniczenia we Mszy – frekwencja w polskich kościołach jest jedną z najwyższych w ciągu roku, często przewyższając nawet niedzielne nabożeństwa. Dzień poprzedzający Popielec, nazywany w Polsce ostatkami lub śledzikiem, kończy okres karnawału.

„Prochem jesteś i w proch się obrócisz.”

Rdz 3,19