Wspomnienie św. Roberta Bellarmina, biskupa i doktora Kościoła

17 września obchodzone jest wspomnienie św. Roberta Bellarmina, jezuity, kardynała i czołowego teologa epoki potrydenckiej. Wspomnienie ma charakter dowolny, w kolorze białym, i przypada w rocznicę jego śmierci w 1621 roku.

Św. Robert Bellarmin urodził się 4 października 1542 roku w Montepulciano w Toskanii. Jego matka była siostrą kardynała Marcella Cerviniego, który został papieżem jako Marceli II – jego pontyfikat trwał jednak zaledwie 20 dni. Mimo oczekiwań rodziny, by zajął wysoką pozycję kościelną, w 1560 roku wstąpił do zakonu jezuitów.

Jako wykładowca w Lowanium miał okazję poznać teologię protestancką, a w 1576 roku objął specjalnie utworzoną katedrę teologii kontrowersyjnej w Kolegium Rzymskim. Jego najważniejszym dziełem stały się „Disputationes de controversiis christianae fidei” – wielotomowe opracowanie spornych kwestii między katolicyzmem a reformacją. Praca ta, ceniona również przez protestantów za rzetelność w przedstawianiu stanowisk obu stron, stała się fundamentalnym tekstem teologicznym.

W 1599 roku papież Klemens VIII mianował go kardynałem, a trzy lata później arcybiskupem Kapui. Jego rządy w diecezji charakteryzowały się intensywną pracą duszpasterską i surowością w zarządzaniu sprawami majątkowymi. Bellarmin przeznaczał dochody kurii na ubogich, a swoje rzymskie mieszkanie utrzymywał w skrajnie skromnych warunkach, co budziło zdumienie współczesnych.

Nazwisko Bellarmina jest powszechnie kojarzone z procesem Galileusza. W 1616 roku jako przedstawiciel Świętego Oficjum przekazał astronomowi oficjalne upomnienie w sprawie teorii heliocentrycznej. Wcześniej, w liście do karmelity Foscariniego, wyraził bardziej otwarte stanowisko, sugerując, że gdyby istniały niezbite dowody na ruch Ziemi, należałoby ponownie zinterpretować odpowiednie fragmenty Pisma Świętego. Do czasu ich ustalenia teorię traktowano jednak jako hipotezę matematyczną. Bellarmin brał również udział w procesie Giordana Bruna, co stało się później przedmiotem kontrowersji w trakcie jego procesu kanonizacyjnego.

Św. Robert Bellarmin jest autorem dwóch katechizmów, które przetłumaczono na kilkadziesiąt języków i używano w nauczaniu przez ponad trzy wieki. Zmarł 17 września 1621 roku w Rzymie. W 1930 roku Pius XI dokonał jego kanonizacji, a rok później ogłosił go doktorem Kościoła.

„Bądźcie zawsze gotowi do obrony wobec każdego, kto domaga się od was uzasadnienia tej nadziei, która w was jest.”

1 P 3,15