Wspomnienie św. Jerzego, męczennika
W Polsce wspomnienie św. Jerzego obchodzone jest 24 kwietnia, dzień po uroczystości św. Wojciecha, głównego patrona kraju. Obchód ma charakter dowolny i jest związany z kolorem czerwonym.
Historyczne podstawy kultu św. Jerzego są skromne. Wiadomo, że był rzymskim żołnierzem, który zginął śmiercią męczeńską około 303 roku w Diospolis (Lydda w Palestynie), prawdopodobnie podczas prześladowań za Dioklecjana. Kult świętego istniał już w IV wieku i szybko rozprzestrzenił się poza Bliski Wschód, stając się jednym z najważniejszych w chrześcijaństwie – od Etiopii i Gruzji po Anglię i Ruś.
Legendarna scena walki ze smokiem, która dziś jest nierozerwalnie związana z postacią św. Jerzego, pojawiła się dopiero na przełomie XI i XII wieku. Upowszechniła się w XIII wieku dzięki „Złotej legendzie” Jakuba de Voragine, gdzie smok był alegorią pogaństwa, a nie relacją z rzeczywistego wydarzenia. Mimo legendarnych korzeni kultu, reforma kalendarza w 1969 roku jedynie obniżyła rangę obchodu do wspomnienia dowolnego, nie znosząc go, ponieważ fakt męczeństwa nie budzi wątpliwości.
Św. Jerzy jest patronem wielu krajów i miast, m.in. Anglii, Gruzji, Portugalii, Etiopii, Katalonii, Genui, Moskwy i Barcelony. Przez całe średniowiecze był szczególnie czczony jako patron rycerstwa, a w XX wieku ten wątek przejęło harcerstwo – w Polsce św. Jerzy jest patronem ZHP, co sprawia, że jego dzień jest najbardziej widoczny w kalendarzach harcerskich.
W Katalonii 23 kwietnia, w dzień św. Jerzego (Sant Jordi), obchody przybrały świecką formę – to dzień wręczania książek i róż. Tradycja ta stała się jednym z powodów, dla których UNESCO ustanowiło tę datę Światowym Dniem Książki.
W dawnym kalendarzu gospodarskim w Polsce dzień św. Jerzego wyznaczał początek wiosennego wypasu bydła. Towarzyszyły temu liczne obrzędy, takie jak święcenie wianków, okadzanie obory czy bicie w garnki, aby odstraszyć wilki. W kulturze ludowej utrwaliło się przekonanie, że w tym czasie trawa zaczyna intensywnie rosnąć, co znalazło odzwierciedlenie w przysłowiach i popularności imienia Jerzy, które przez wieki było bardzo częste w Polsce.
„Obleczcie pełną zbroję Bożą, byście mogli się ostać wobec podstępnych zakusów diabła.”
Ef 6,11