Wspomnienie św. Jadwigi Królowej

8 czerwca obchodzimy wspomnienie św. Jadwigi Królowej, które jest obowiązkowe w liturgii i przypada w kolorze białym. Data ta nie jest związana z dniem jej śmierci – Jadwiga zmarła 17 lipca 1399 roku – lecz z rocznicą kanonizacji, dokonanej 8 czerwca 1997 roku na krakowskich Błoniach. Była to pierwsza kanonizacja odprawiona na polskiej ziemi.

### Koronowana na króla

Urodziła się w 1373 lub 1374 roku jako córka Ludwika Węgierskiego. Na Wawelu koronowano ją 16 października 1384 roku, gdy miała około dziesięciu lat – i co istotne, koronowano ją na króla, nie na królową. Formuła nie była jedynie kurtuazją – chodziło o pełnię władzy, a nie o rolę małżonki panującego.

### Decyzja z 1386 roku

Zerwanie zaręczyn z Wilhelmem Habsburgiem i małżeństwo z Władysławem Jagiełłą było strategicznym posunięciem politycznym. Jego skutkiem stał się chrzest Litwy – ostatniego pogańskiego państwa w Europie – oraz unia, która przez wieki kształtowała tę część kontynentu. Jadwiga, mając wtedy dwanaście lat, podjęła decyzję, która później była przedstawiana jako ofiara. Historycy podkreślają jednak, że w kolejnych latach prowadziła własną, aktywną politykę, m.in. wobec Krzyżaków i na Rusi.

### Akademia i szpitale

Jej najtrwalszą fundacją okazało się odnowienie Akademii Krakowskiej. Zapisała jej swoje klejnoty, a uczelnia, podupadła po śmierci Kazimierza Wielkiego, wznowiła działalność w 1400 roku, już po jej śmierci. Finansowała też szpitale i przekłady tekstów religijnych na język polski; z jej dworem wiąże się powstanie Psałterza floriańskiego.

### Kult

Zmarła 17 lipca 1399 roku, krótko po narodzinach córki. Choć była czczona od razu, formalny proces beatyfikacyjny i kanonizacyjny rozpoczął się dopiero po wielu wiekach. Jan Paweł II potwierdził jej kult w 1979 roku, a kanonizował ją w 1997. Na Wawelu zachował się czarny krucyfiks, przed którym według tradycji się modliła; jej relikwie złożono przy tym samym ołtarzu. W nawie katedry stoi także jej biały marmurowy sarkofag, wykonany dopiero pod koniec XIX wieku.

### Dlaczego wciąż o niej mówimy

Jadwiga zajmuje w polskiej pamięci miejsce szczególne: to święta, której kult nie wyrósł z męczeństwa ani z klasztoru, lecz z decyzji państwowych – unii, chrztu Litwy i fundacji uniwersytetu. Jan Paweł II w homilii kanonizacyjnej podkreślił, że miarą jej wielkości była służba. Jest także patronką Uniwersytetu Jagiellońskiego, którego istnienie w obecnej formie zacz

„Bo i Syn Człowieczy nie przyszedł, aby Mu służono, lecz żeby służyć i dać swoje życie na okup za wielu.”

Mk 10,45